Ex-kindsoldaten in Oeganda hebben het zwaar als ze zijn ontsnapt uit het leger en terugkomen in de maatschappij. Voetbal geeft hun het plezier terug in het leven en geeft hoop op een betere toekomst.
Onekko Mia, voormalig kindsoldaat in Uganda heeft een zware jeugd achter de rug. Hij zat in gevangenschap in het ‘ Verzetsleger van de Heer’, een rebellengroep in Noord-Uganda. ‘Ik kan me de dag herinneren dat mij werd gezegd om een vriend neer te schieten. We gingen veel met elkaar om en hij was één van mijn beste maatjes. Toch moest ik het doen. De gedachten aan het geweer geven me slechte herinneringen. Vooral het geluid van de AK-47 was verschrikkelijk. Ik wou geen mensen doodschieten, maar ik moest’. Onekko werd ontvoerd in 1998, toen hij acht jaar oud was. Vier jaar later werd hij gepromoveerd tot sergeant. Onekko kreeg deze promotie omdat hij mensen doodschoot die probeerden te ontsnappen vanuit het kamp. Dit leverde hem waardering op en een promotie. Inmiddels is hij geen sergeant meer, maar speler van een voetbalteam dat speelt in Amuru, een stad in Noord-Uganda.
Verzetsleger van de Heer
Het Verzetsleger van de Heer werd in 1986 opgericht door Joseph Kony. Volgens cijfers van UNICEF hebben meer dan 25.000 kinderen in het Verzetsleger gezeten. De leeftijden variëren tussen de acht en vijftien jaar. Sommigen zijn in de loop der jaren ontsnapt, maar velen van hen zijn gedood door ziektes of honger of zijn vermoord door de commandanten. Sommige kinderen zijn geboren in gevangenschap, aangezien de meisjes later vrouwen worden van de hoogste bevelhebbers.
In de hete middagzon speelt Onekko Mia de bal naar een teamgenoot, die hem terugspeelt waarna Mia scoort hij. Blij rent hij naar de hoek van het veld, terwijl zijn teamgenoten hem juichend achterna rennen om het doelpunt te vieren. ‘Ik voel me dolgelukkig als ik scoor en de blijdschap zie op de gezichten van mijn teamgenoten.’
SOS-kinderdorp
In het SOS-kinderdorp in Gulu (Noord-Uganda) zijn twee tieners aan het voetballen. Ook zij zijn geboren in gevangenschap. Johnson Oyela (14) en Anthony Ongom (13) zijn vier jaar geleden met hun ouders ontsnapt uit het rebellenleger. Johnson draagt een voetbalshirt met het nummer twintig. ‘Ik zou graag net zo goed willen worden als Michael Essien van Chelsea. Ik droom ervan om profvoetballer te worden. ’ Als ik hem vraag over het WK van volgend jaar, zegt hij snel: ‘Ik weet dat het WK in Zuid-Afrika wordt gehouden! Ik hoop dat Brazilië, mijn favoriete team, gaat winnen.’
Zijn teamgenoot Anthony draagt een shirt met rugnummer 15. Hij zou graag zo goed willen worden als Arsenal-keeper Manuel Almunia. ‘Maar ik kan ook op het middenveld voetballen hoor!’
Het SOS-kinderdorp is gebouwd om onderdak te verlenen aan 120 vluchtelingen en ex-kindsoldaten. Het verleent gezondheidshulp, geeft informatie over HIV/AIDS, schoolt jongeren en geeft sociale begeleiding aan meer dan 10.000 mensen per jaar.
The Kids League
Naast SOS-kinderdorpen is er nog een organisatie die zich inzet voor het stimuleren van voetbal onder voormalig kindsoldaten. The Kids League (TKL) brengt kinderen bij elkaar om sport te spelen. Trevor Dudley, directeur van TKL Uganda, zegt: ‘Met behulp van voetbal en netbal moeten de kinderen hun verleden vergeten en denken aan de toekomst. Het sportprogramma geeft het vertrouwen terug aan de kinderen en de blijdschap in het leven keert terug door het beoefenen van sport.’
In The Kids League spelen 10.000 kinderen met verschillende etnische achtergronden uit verschillende stammen. In de competitie spelen zowel meisjes als jongens. Alle kinderen in de competitie hopen op een doorbraak in het voetbal. ‘Als je hard werkt in het klaslokaal en ook op het veld, kun je je dromen waarmaken,’ zegt Olal Michael. Hij is ook een ex-kindsoldaat, maar wil liever niet over zijn verleden bij het rebellenleger praten.
Dromen van een betere toekomst
Ook op andere plaatsen in Gulu wordt er tegen een voetbal (gemaakt van plastic zakken en rubber) geschopt. Een van hen is Kennedy Oketayot, 20 jaar. Zijn verhaal is niet anders dan de andere ontvoerde kinderen in Uganda. Hij werd ontvoerd toen hij water ging halen bij een rivier in Gulu. Een militair in uniform sprak hem aan en zei dat hij hem moest volgen. ‘Ik moest mij voegen bij een groep jongens die voedsel meenamen. Uren moesten we lopen. Diegenen die niet meer konden lopen, omdat ze gezwollen benen hadden, werden achtergelaten. Toen we in Zuid-Sudan aankwamen moesten we in training. Vier jaren in de wildernis volgden. We werden gedwongen mensen neer te schieten die probeerden te ontsnappen. ’
Helaas voor Onokko, Johnson, Anthony, Alex en Kennedy heeft Uganda zich niet weten te plaatsen voor het WK. Toch zullen vier jongens en één meisje van TKL aanwezig zijn in Zuid-Afrika. Zij hebben zich gekwalificeerd en zijn uitgenodigd om te voetballen in een jeugdcompetitie met teams uit de hele wereld.
Dit zijn de dromen van de kinderen die ervoor zorgen dat zij hun AK-47 inwisselden voor een voetbal. Onekko Mia kijkt nu uit naar de dag dat hij wordt gekozen als aanvoerder in het voetbalteam in plaats van ‘aanvoerder’ in het rebellenleger.
Geschreven door: Denis Dibele / Twenty Ten en Vertaling: Kars ter Avest
