foto door: Arnold Pannenborg

Arnold Pannenborg keert terug naar Kameroen, het land waar hij ooit onderzoek naar voetbal deed. Hij ontdekte er vooral hoe spelers, coaches en clubvoorzitters sterk geloofden in hekserij en magie. Dat je er wedstrijden mee kunt winnen, staat voor hen als een paal boven water.

Limbe, Kameroen – Hij leunt nonchalant tegen een muurtje naast de bar bij het stadion. De man is nog relatief jong – zo rond de veertig jaar – en hij draagt een sportief trainingspak, met daaronder een paar blinkend witte sportschoenen. Samen betreden we het Centenary Stadion in het stadje Limbe voor een wedstrijd in de Kameroense bekercompetitie tussen het lokale tweede divisieteam Elec Sport en een eerste divisieteam uit de havenstad Douala.

Enkele minuten later maakt het bezoekende team een spectaculaire entree door met een hevig rokende en lawaaierige spelersbus het stadion binnen te rijden. De spelers, coaches en teammanager van de ploeg uit Douala negeren het grindpad en springen over de afrastering direct het veld op.

Preparaat

Mijn sportieve metgezel lacht, alsof hij het allemaal had zien aankomen. ‘Da’s op advies van hun traditionele dokter,’ zegt hij. ‘Ik ken die man. Hij wist dat Elec Sport een preparaat met zwarte magie bij de ingang had begraven en beval zijn team om er niet overheen te lopen. De magie zou de spelers verzwakken, misschien zelfs ziek maken.

‘

De man in het trainingspak heet Zé. Hij is officieel een mental coach, een motivator – maar in Limbe en ver daarbuiten staat hij bekend als witchdoctor. De witchdoctors zijn mannen – en een enkele vrouw – die de geheime kennis over Afrikaanse kruiden en geesten van hun vader of soms van een mentor hebben geleerd. En dat vervolgens onder andere toepassen om voetbalwedstrijden mee te winnen.

Witchdoctors

Volgens teammanager Kalla van eerste divisieteam Olympique de Buea (spreek uit: Boy-ya) huren alle teams in Kameroen zulke witchdoctors in. De magie is vooral bedoeld om de tegenstander te verzwakken, niet om de eigen spelers beter te maken. Daarom ook zullen teams niet zo snel afzien van het gebruik van magie: je moet er altijd vanuit gaan dat het andere team iemand heeft ingehuurd. ‘Als beide teams een goede witchdoctor in dienst hebben die de magie van de ander kan neutraliseren, dan kunnen de spelers op het veld ongestoord voetballen,’ legt Kalla uit.

Eén ding wil Zé nadrukkelijk kwijt. ‘Hou alsjeblieft op mij een witchdoctor te noemen. Dat klinkt zo negatief. Ik ben een spiritueel adviseur en roep onschuldige krachten op. Ik adviseer de coach op spirituele gronden welke spelers wel en welke niet moeten spelen. En ik bepaal welke magie goed is voor het team.’

Rivalen

Olympique de Buea is een club uit de Zuidwest Provincie van Kameroen. Deze provincie hoort samen met de Noordwest Provincie tot het Engelstalige (Anglofone) gedeelte van het land. De eerste divisieteams uit deze regio zijn elkaars grootste rivalen.

Toen Victoria United uit Limbe, ongeveer een half uurtje rijden van Buea, op bezoek kwam bij Olympique de Buea, had de clubvoorzitter van de thuisploeg er alles aan gedaan om de derby te winnen. Volgens Zé had de voorzitter, een rijke Afrikaanse zakenman, iemand helemaal naar Benin gestuurd om magie te halen. Daar betaalde hij het lieve sommetje van 2 miljoen CFA franc voor, zo’n 3.000 euro. Met succes. Olympique de Buea versloeg Victoria United met 1-0.

Politieke macht

Voor clubvoorzitters is het winnen met ‘hun’ clubs van het grootste belang, vooral omdat ze vaak politieke macht willen krijgen dankzij de steun van de lokale supporters in het stadje. Bij voetbalwedstrijden staat bovendien de eer en prestige van de regio en van het lokale volk op het spel. En dus worden vele spiritueel adviseurs ingeschakeld om de winst veilig te stellen en de andere volkeren af te troeven.

Clubvoorzitters, coaches, teammanagers, spelers en supporters: bij belangrijke wedstrijden is iedereen actief op zoek naar de juiste spiritueel adviseur. Niet alle adviseurs zijn echter even goed; sommige beunhazen doen ‘alsof’ om geld te verdienen. Maar, zo wordt mij steevast verzekerd, magie werkt!
Over een paar dagen verschijnt het tweede deel.