De Congolese voetballer Ndayé Mulamba is nu zo’n elf jaar dood. Acht jaar geleden hield men tijdens de Afrika Cup een minuut stilte voor hem. De man die tijdens de Afrika Cup van 1974 maar liefst negen keer scoorde – nog altijd een record – zou zijn overleden in een diamantmijn in Angola.
In werkelijkheid leidt Mulamba een onzeker bestaan in Zuid-Afrika. Hij leeft van de steun van vrienden en zijn rechterbeen is verbrijzeld tijdens de Congolese opstand in 1994.
Champions Cup
In 1973 valt Mulamba voor het eerst op. Hij schiet in zijn eentje Vita Club of Kinshasa naar de overwinning in de Afrikaanse Champions Cup. Een jaar later, tijdens de Afrika Cup in Egypte, volgt de echte doorbraak. Zijn moederland Zaïre (tegenwoordig DR Congo) wint het toernooi. Als topscorer van het toernooi wordt Mulamba aanbeden, geprezen als een held en bekroond met de National Order of the Leopard, de hoogste onderscheiding van het land.
Maar president Mobutu wil meer. Het is de bloeitijd van Zaïre en niets lijkt onmogelijk. Mobutu wil de sportieve successen van de Ghanese staatsman Kwame Nkrumah overtreffen. Zaïre gaat naar het WK in 1974 om te winnen, maar strandt in de groepsfase.
Europa
Ondanks zijn indrukwekkende prestaties komt de internationale carrière van Mulamba niet van de grond. Transfers naar Europa zijn in die dagen zeer ongebruikelijk en Mobutu wil hem niet laten gaan, dus Mulamba blijft in zijn geboorteland. Nooit speelde hij een wedstrijd in Europa. Iets wat hij tot op de dag van vandaag betreurt.
Als Mulamba stopt met voetballen gaat het bergafwaarts. Hij gaat als trainer aan de slag, maar blijkt niet goed genoeg. De echte problemen beginnen pas nadat de voormalige middenvelder tijdens de Afrika Cup 1994 in Tunesië door de Afrikaanse voetbalbond CAF in het zonnetje wordt gezet. In Tunis krijgt hij een medaille uit handen van toenmalig generaal secretaris van de Fifa Sepp Blatter.
Kogel
Bij thuiskomst wordt hij beroofd door gedeserteerde soldaten. Ze nemen zijn geld en dreigen hem te doden als hij de net ontvangen medaille niet afgeeft. De oud-spits wordt in zijn been geschoten. De kogel zit er nog altijd in. In hetzelfde jaar verliest de oud-voetballer zijn zoon en al zijn bezittingen tijdens de val van het Mobutu-regime.
Tegenwoordig woont Mulamba in Zuid-Afrika. Hij verdrinkt zijn zorgen en is werkeloos. soms krijgt hij financiële steun van Congolese voetballers in Zuid-Afrika. Een van de beste middenvelders die Afrika ooit gekend heeft leidt een teruggetrokken bestaan in de marge.
Zuid-Afrika
Als hij zijn leven opnieuw mocht doen, zou er een boel veranderen. ‘Ik zou het heel anders doen,’ zegt Mulamba. ‘Wij van de oude generatie hadden ons leven niet op orde. Ik zeker niet. Als ik toen beter was begeleid zat ik nu niet hier in Zuid-Afrika.’
Momenteel wordt er gewerkt aan een documentaire over Mulamba. De opnamen van “Forgotten Gold” vinden plaats in België, Zuid-Afrika en zijn geboorteland Congo. De film komt begin volgend jaar uit. Klik hier voor een voorproefje of kijk hieronder.
