Foto: Andrew Esiebo/Twenty Ten

Afrika is voetbal. Voetbal is Afrika. Maar voor veel Afrikanen is voetbal ook Europa, een gateway naar een beter leven. Alleen de vluchtroute is lang en zwaar.

Door Hanne Koops

Listowell, Joseph, Nii en Solomon gaan het helemaal maken in Europa, tenminste dat zeggen de amateurvoetballertjes zelf. Elke dag na school komen ze samen om een balletje trappen. Niet op een trapveldje zoals wij die kennen in Nederland, met een beetje modder voor de doeltjes. De Ghanese vrienden spelen in een ingestort huis, alleen de muren staan nog overeind, waardoor het betonnen veldje iets weg heeft van een arena uit lang vervlogen tijden. De hitte ligt als een deken binnen de muren, maar de jongens laten de bal geen moment met rust.

Listowell: ‘De beste club is Chelsea!’ ‘Nee, nee,’ roept Joseph, ‘Barcelona is veel beter!’ De favoriete voetballers van de jongens zijn Essien (Ghana’s trots), Drogba en Messi. Om net zo goed te worden als hun helden trainen de jochies bij een club in Accra: New Academy. Doordeweeks wordt er getraind, maar ook op zondag, na de kerk, blijft de bal niet liggen. De jongens zijn er van overtuigd dat een scout ze naar Europa kan brengen.

Scout
Mirsad Keric is zo´n scout. Als president footballagent in Kroatië werken er vierenveertig scouts voor hem die op zoek gaan naar goede voetballers in Afrika en Zuid-Amerika. De scouts blijven vier maanden in een land om een voorselectie te maken door trainingen en wedstrijden van verschillende clubs te bezoeken. Uiteindelijk blijft er een groep van acht voetballers over.

Dan komt Keric naar het land, in dit geval Ghana, om een keus te maken. Keric speelde zelf bij de Duitse club FC Köln, waardoor hij nu nog veel contacten in voornamelijk, de Duitse voetbalwereld heeft. Clubs als Bayern München of Bayern Leverkussen bellen hem voor een speler. Aan de hand van waar een club naar op zoek is selecteert hij voetballers uit de voorselectie van zijn scouts.

Maar volgens Keric is het niet makkelijk om in Europa te komen, zeker niet voor Listowell en zijn vrienden van de straat. ‘Mijn scouts komen niet bij de kleine clubjes in Accra. Ze kijken bij jongens die spelen in de Premier League (de hoogste divisie van Ghana). Je moet niet vergeten dat jongens als Essien niet zomaar van de straat zijn geplukt en naar Europa zijn gehaald. Daar zijn jaren van training bij een jeugdteam aan vooraf gegaan.’

Moed
Clubeigenaar Shamo droomde ooit ook van een voetbalcarrière in het Westen. Na een aantal jaren trainen heeft hij de moed opgegeven. ‘Ik zag dat jongere jongens betere voetballers waren dan ik. Van 1991 tot 1996 heb ik me gericht op het voetballen maar ik was gewoon niet goed genoeg. Bijna alle voetballers hier denken dat ze het makkelijk kunnen maken in Europa maar dat is gewoon niet waar. Het niveau is erg hoog en daarnaast moet je ontzettend veel discipline hebben. Zonder dat ben je nergens, maar bij veel jongens ontbreekt het eraan.’

Shamo is nu eigenaar van FC Mandela, een voetbalclub in Accra die inmiddels verschillende spelers naar buitenlandse clubs heeft gekregen. ‘In 1996 besefte ik dat ik de jongens beter kon helpen dan zelf naar Europa proberen te komen.’ Shamo kijkt bij kleinere clubs naar spelers. Hij koopt ze voor een klein bedrag van de club. Shamo beslist dan of hij zelf met de jongens aan de slag gaat of dat hij ze doorgeeft aan een andere club. Zo spelen er een aantal jongens van hem nu bij de Feyenoord Academy. Maar dan ben je er als voetballer nog lang niet.

Keric: ‘Zelfs als de jongens wegkomen uit Afrika kan er nog van alles misgaan. Ze moeten wennen aan Europa, aan de manier van leven en manier van voetballen, dat lukt ze lang niet allemaal.’

King Faisal
Zdravko Lugaracic uit Kroatië is coach bij Premier League-club King Faisal uit de Ghanese stad Kumasi. ‘De jongens moeten totaal op het voetbal gefocust zijn, zich volledig daar op richten. Wanneer ze dat niet doen gaat het mis. Dat zie je dan ook bij veel spelers gebeuren. Wanneer ze een week terug gaan naar familie in Afrika bellen ze vaak op om langer te blijven.’

Keric: ‘Na de Africa Cup kreeg ik zoveel telefoontjes van spelers die langer wegbleven omdat ze bij familie wilden blijven. Ze verzonnen allemaal smoesjes waarom ze niet direct terug konden naar Europa. Last van een enkel, diarree en malaria, alles om maar wat langer thuis te kunnen blijven. Ik kan alleen een paar deuren openen in Europa, daarna moeten de jongens het echt zelf doen.’

Ondanks de zware, lange weg en de verhalen van voetballers die het niet redden in Europa blijven Listowell en zijn vrienden dromen over de goals die ze gaan maken bij Chelsea en Barcelona. Maar het draait om meer dan beroemd zijn. Joseph: ‘Ik hoop dat ik ooit genoeg geld verdien voor mijn moeder. Zodat ik voor haar en de rest van mijn familie kan zorgen.’

Beton
In hun eigen arena van beton zien de jongens de fans al staan, horen ze hun naam scanderen en het applaus aanzwellen tot een oorverdovend lawaai. Dat dit alles hoogstwaarschijnlijk een droom blijft gaat er bij de jongens niet in. Hoopvol vraagt Nii, de jongste van het stel: ‘Maar obruni (witgezicht), ben jij dan geen scout?’ Voor deze jongens is namelijk iedereen met een blank uiterlijk een kans om naar Europa te komen.

In de hitte, op slippers gaan de jongens verder, voetbal is hun leven en hun toekomst en die droom zal niemand van ze afnemen.