Denk je aan Afrikaanse supporters, dan denk je aan vrolijke, dansende en uitgedoste mensen. Maar hoe anders is het in de Ghanese competitie, waar een groot contrast is met totale desinteresse en rauwe passie. Matthijs Matser nam voor het tijdschrift JOIN een kijkje achter de schermen.

Door: Matthijs Matser

Het kleine El-Wak stadion in de hoofdstad Accra is eerder halfleeg dan halfvol wanneer het laaggeklasseerde Olympics de drie punten broodnodig heeft tegen Real Tamale United (RTU). Een belangrijke wedstrijd, maar de opkomst is bedroevend laag. Het zou een logische verklaring zijn dat de gemiddelde Ghanees een kaartje niet kan betalen.

Maar volgens Olympics-supporter Samuel ligt dat anders. ‘Het is gewoon desinteresse. Geld is voor de meeste supporters totaal geen issue. Alleen als topploegen zoals Hearts Of Oak of Asante Kotoko op bezoek komen zit het vol.’

Kalm
Vlak voor rust scoort Olympics verrassend twee doelpunten. Maar waar je ontlading zou verwachten op de tribunes, blijven de supporters opvallend kalm. Alleen bij de harde kern achter de goal wordt een bescheiden feestje gevierd. Voor de rest zijn de meeste fans bezig met andere zaken. Zo worden er grappen gemaakt, hier en daar wat discussies gevoerd en wordt de man die het scorebord bijhoudt uitgelachen, omdat hij veel moeite heeft om de juiste bordjes te plaatsen.

Maar een echte voetbalsfeer ontbreekt. RTU-fan Ahmed zegt dat dit heel vaak in de Ghanese stadions het geval is. ‘Het niveau van onze competitie is heel erg slecht. Veel Ghanezen zijn gek van voetbal, maar dan vooral op het spel wat in de Engelse Premier League wordt gespeeld. Dat is van zo’n hoog niveau dat de competitie in Ghana ze eigenlijk weinig boeit.’

In de tweede helft wordt het nog even spannend als RTU de aansluitingstreffer maakt. Een domme rode kaart doet ze echter de das om. Hierdoor boekt de thuisclub een belangrijke zege in de strijd tegen degradatie. Toch gaan de Olympics-fans rustig naar huis. Geen uitbundig gejuich, alleen een grijns hier en daar.

Rumour
Een paar supporters van de bezoekers kunnen echter hun emoties niet onder controle houden en er ontstaat rumoer bij de kleedkamers. Een medewerker van de thuisploeg krijgt een klap van achteren, en de scheidsrechters worden bekogeld met stenen. De politie moet er aan de pas komen om ze veilig naar binnen te loodsen. Resultaat: één arrestatie, die overigens na de wedstrijd direct weer wordt vrijgelaten.

‘Scheidsrechters moeten het in Ghana vaker ontgelden,’ zegt fotograaf Emmanuel Quaye. Hij is vaak aanwezig bij voetbalwedstrijden en dit incident is geen uitzondering. ‘’Het is echt een probleem in Ghana. De emoties lopen vaak hoog op bij de supporters, en reageren zich daarom af op de scheidsrechters. Vaak denken ze ook nog dat hij is omgekocht, en dat gaat er moeilijk in. De politie moet er dan aan de pas komen om ze te begeleiden naar de kleedkamers.’

Ahmed blijft er desondanks rustig onder. ‘Helaas verloren,’ zegt hij met een dikke grijns. De pijnlijke nederlaag tegen een degradatiekandidaat kan hem blijkbaar weinig schelen. En dat na een reis van bijna vijfhonderd kilometer naar Accra.

Kumasi
Hoe anders is de sfeer een paar dagen later in Kumasi, de tweede stad van het land, als King Faisal Chelsea ontvangt in het grote Baba Yara-stadion. Ook hier is de publieke belangstelling gering, maar de beleving op de tribunes is veel groter. De fanatieke aanhang besluit zich vandaag massaal te verzamelen op de hoofdtribune. Het niveau van de wedstrijd is dramatisch, maar de supporters houden de moed erin door onophoudelijk strijdliederen van het Asante-volk te zingen.

‘Laat het vuur regenen op onze vijanden,’ luidt een van de vele teksten. Ondanks deze steun is het thuisteam niet vooruit te branden. Maar dat is volgens de aanhang ‘gewoon de schuld van de scheidsrechter’. Het gerucht gaat al snel dat hij is omgekocht. Als de rust nadert, verzamelt een groep woedende supporters zich bij de ingang van de catacomben.

De scheidsrechter voelt de bui al aankomen en gaat niet eerder van het veld voordat er minstens tien agenten met geweren aankomen die hem naar binnen escorteren. Als hij naar binnen mag, blijft het ‘slechts’ bij wat duw- en trekwerk en geschreeuw bij de supporters. Er worden ook nog wat voorwerpen gegooid, maar de scheidsrechter bereikt heelhuids de kleedkamer.

Tragedie
Nu raakte er niemand gewond, maar dat is in het verleden wel eens anders geweest. In 2001 speelde zich in het grote Ohene Djan Stadium in Accra een immense tragedie af. Aartsrivalen Hearts Of Oak en Asante Kotoko speelden tegen elkaar en de thuisploeg won door twee late doelpunten.

Teleurgestelde en boze Kotoko-supporters begonnen stoeltjes en flessen het veld op te gooien. De politie reageerde door traangas op de heetgebakerde fans af te schieten. Er ontstond hierdoor grote paniek en men probeerde het stadion uit te vluchten. De uitgangen bleken te smal en sommige waren zelfs afgesloten. Dit leidde tot de dood van 127 supporters, nadat ze verdrukt werden door de vluchtende menigte.

Kansen
De tweede helft begint rustig, maar als King Faisal drie enorme kansen op zeep helpt, lopen de emoties weer hoog op. Het publiek wordt almaar gefrustreerder en langzamerhand staan ze op het punt het stadion tot op de laatste steen af te breken. En bij voorkeur inclusief de scheidsrechter.

Elke keer als hij in het nadeel van de thuisclub fluit, ontsteekt het meerendeel van de supporters in de blinde woede. Een net zo fanatieke vrouwelijke fan schreeuwt manisch dat de scheidsrechter ‘vanavond niet meer thuis zal komen.’ En ze lijkt het ook nog te menen.

Maar gelukkig voor de scheidsrechter kan hij ook vanavond zijn vrouw en kinderen weer veilig in de armen sluiten, wanneer King Faisal een kwartier voor tijd de beslissende treffer scoort: 1-0. In één klap ontpopt zich een waar volksfeest op de tribunes.

Dansen
Alle ergernissen van de wedstrijd zijn meteen vergeten en de supporters beginnen massaal te dansen en te zingen. Als de wedstrijd is afgelopen voegen zich meer mensen bij de feestende menigte. De handen worden omhoog geheven om God of Allah te bedanken. Als de trainer zich na de wedstrijd als een overwinnende Romeinse veldheer toont aan ‘zijn’ fans, is het feest helemaal compleet.

‘Thank You, Thank You’, zingen ze en dragen hem op handen het stadion uit. Een ramp lijkt afgewend. Het is Ghanese voetbalbeleving in een notendop. Of het is totale desinteresse, zoals in Accra, of rauwe passie en totale overgave. Er is geen tussenweg.

Matthijs Matser is student journalistiek aan de Hogeschool Windesheim in Zwolle. Eerder dit jaar ging hij voor het tijdschrift JOIN naar Ghana om daar verhalen op te tekenen.