Op weg naar het wereldkampioenschap in Zuid-Afrika vormt het boek Africa United de ultieme voorbereiding op het WK 2010. Afrikaanse journalisten en fotografen vertellen in woord en beeld hun verhaal over Afrikaans voetbal. Zij laten hun stem horen en een ander gezicht van Afrika zien. Roadto2010.nl blikt iedere week vooruit op één van de verhalen. Aflevering 3: Joe Opio uit Oeganda.

Idi Amin. Een naam die veel angst inboezemt in Oeganda. Amin was van 1971 tot 1979 dictator van het land en in die tijd kwamen ruim 300.000 mensen om het leven. Hij kreeg de gevreesde bijnaam ‘De slachter van Afrika.’ De Oegandese journalist Joe Opio heeft een hoofdstuk gewijd aan de gruwelijke daden en moorden van Amin, maar heeft nog meer aandacht besteed aan de andere kant van de Oegandees. Amin was namelijk een groot sportliefhebber en mocht met name graag voetbal zien. Hij wist ook dat de Oegandezen voetballiefhebbers waren en gebruikte dat.

De komst van een superster
Opio beschrijft in zijn stuk over de slimme tactieken van Idi Amin om zijn land in een beter daglicht te zetten. Toentertijd berichtten buitenlandse media veelal negatief over Oeganda, waar de humanitaire situatie barbaars zou zijn. Het zou één van de meest onveilige landen zijn. Amin besloot om te laten zien dat zijn land wél veilig was om naar toe te reizen en besloot om één van ’s werelds grootste sterren in zijn land uit te nodigen.

In zijn hoofdstuk schrijft Opio: ‘Zo kwam het dat Edison Arantes do Nascimento, oftewel Pelé, een bezoek bracht aan Oeganda. Deze Braziliaanse legende, de spil van het elftal dat zes jaar eerder de wereldbeker had gewonnen, bevond zich destijds op het toppunt van zijn roem. Amins strategie werkte: toen Pelé na een driedaags verblijf uit Oeganda vertrok was de toon van de internationale berichtgeving veranderd.’

De komst van Pele was zeer opmerkelijk: ‘Pelé was een wereldberoemde superster, Amin een wrede dictator. Brazilië was de onoverwinnelijke macht die in 1970 voor de derde maal de wereldbeker in de wacht wist te slepen. Oeganda was een bananenrepubliek, die door de internationale gemeenschap werd genegeerd en als toonbeeld van een mislukte staatsvorm werd gezien.

Toch wist Amin Pelé over te halen drie dagen in Oeganda door te brengen, in het nationale stadion een voetbalclinic te verzorgen en per presidentiële helikopter een rondreis door het land te maken. En dit allemaal met de internationale pers in zijn kielzog.’

Sportliefhebber
Maar Amin gebruikte sport niet alleen als propaganda-apparaat, hij was zelf ook een behoorlijke sportliefhebber. Paul Ssali, oud-doelman van het Oegandees elftal, vertelt aan Opio: ‘Hij wilde ons voor elke wedstrijd spreken om ons eraan te herinneren dat we ambassadeurs van Oeganda waren. Hij drukte ons op het hart goed te luisteren als het volkslied werd gespeeld en daar inspiratie uit te putten. Als extra motivatie gaf hij regelmatig geld of andere geschenken.’

En de acties van Idi Amin wierpen zijn vruchten af: Onder zijn bewind kwalificeerde Uganda zich driemaal op rij voor de Afrika Cup (1974, 1976 en 1978), een prestatie die nooit is geëvenaard. Op de Afrika Cup van 1978 wordt Oeganda zelfs tweede. Tijdens de Olympische Spelen van 1972 wint Oeganda zelfs zijn eerste en tot nu toe enige gouden medaille ooit.

Beweegredenen
Opio heeft over Amin geschreven, omdat hij wil laten zien dat in Oeganda veel sportliefhebbers blij waren met de ideeën van Amin: ‘Ik ben geboren in 1983 na de regeerperiode van Amin, maar de verhalen die ik hoorde over hem waren gruwelijk.

Ja, hij heeft duizenden mensen vermoord. Ja, hij heeft ons land geruïneerd. Maar hij heeft Oeganda wel op de wereldwijde sportkaart gezet, iets waar zijn opvolgers nooit in geslaagd zijn.’

‘Hij wordt nog steeds geadoreerd door sportliefhebbers, die met weemoed terugkijken naar die nostalgische periode. Dat gedeelte wordt vaak vergeten en dat heb ik in mijn hoofdstuk benadrukt. Het is een zeer complex vraagstuk, want aan de ene kant heeft hij het land verwoest, maar aan de andere kant heeft hij met Oeganda sportieve prestaties  behaald.’

Het boek ‘Africa United’ waarin onder andere het verhaal van Idi Amin en Pelé staat verschijnt half april.