Tekst: Andrew Kebuura/Twenty Ten, Foto: Andrew Esiebo/Twenty Ten
Johannesburg - Buitenlanders in Zuid-Afrika zijn bang voor vreemdelingenhaat na afloop van het FIFA Wereldkampioenschap. De haat tegenover buitenlanders zou na het klinken van het laatste fluitsignaal van het toernooi het gastheerschap van het WK 2010 kunnen overschaduwen. De blik van de wereld zal in dat geval voor de tweede keer op de grootste economie van Afrika gericht zijn, maar wel om de verkeerde redenen.
Voor de gemiddelde toeschouwer lijkt het WK enkel opwinding, inkomsten en publiciteit voor Zuid-Afrika te betekenen. Je kunt er ook vanuit gaan dat de positieve aandacht die de spelers van Bafana Bafana ontvangen een cruciale stap in hun carrière kan betekenen nu de drukke Europese transferperiode van volgende maand nadert, maar er is ook een keerzijde aan de medaille.
Tastbare angst
Een behoorlijk deel van de buitenlandse bevolking in Zuid-Afrika heeft slapeloze nachten sinds de aftrap van het toernooi. Naar verluid waarschuwen plaatselijke media en politici dat er opnieuw rellen kunnen plaatsvinden zoals het afgelopen decennium vaker het geval was.
De aanleiding voor mogelijke rellen is de mening van de lokale bevolking dat indringers, in dit geval buitenlanders, alle banen, ondernemingen en openbare voorzieningen van de plaatselijke bevolking afpakken, en nu willen ze die terug. Er heerst een bijna tastbare angst dat opnieuw de vreemdelingenhaat de kop opsteekt zodra het toernooi uit de schijnwerpers verdwijnt.
Vluchten
De meeste buitenlanders in Zuid-Afrika zijn Burundezen en Mozambikanen. Veel mensen zijn doodsbang en hebben geen idee wat ze moeten doen of waar ze naar toe moeten gaan.
De Mozambikanen die salons en bars runnen in Witbank, een stad ten oosten van Johannesburg, zien geen andere oplossing dan vluchten: ‘We zullen ons naar huis moeten haasten en daar afwachten tot de situatie na het toernooi is afgekoeld. We wilden liever blijven, maar vrezen nu voor ons leven’, zegt Henrietta Joan, eigenares van een aan de weg gelegen salon. Ze vertelt ook dat ze bedreigd is en haar is gezegd dat ze moet vertrekken voordat de laatste negentig minuten van het toernooi zijn gespeeld, omdat dat ze anders haar leven riskeert.
In Johannesburg is de stemming onder buitenlanders gespannen in afwachting van 11 juli. ‘Wij hopen dat zulke rellen niet opnieuw plaatsvinden, want we proberen alleen wat geld te verdienen om onze familie hier en thuis te onderhouden’, vertelt Nzikobanyanka Adam.
Hoop op Zuma
In mei 2008 smoorde de Zuid-Afrikaanse president Jacob Zuma rellen die met vreemdelingenhaat in verband werden gebracht nadat er tijdens bloedige gevechten vele doden en duizenden gewonden waren gevallen.
De buitenlanders hopen dat de woorden van de president op rellen beluste inwoners mild zullen stemmen na afloop van het WK. ‘We hopen dat president Zuma ons helpt en voldoende bescherming biedt zodat we veilig kunnen zijn’, zegt Kalwira Jacob, een Congolese man die al tien jaar in Johannesburg woont en werkt.
Berichtgeving toont aan dat tussen 2000 en 2008 jaarlijks gemiddeld 67 mensen omkwamen in aanvallen die als xenofobisch werden bestempeld. Toch waren er na de reeks rellen in mei 2008 ook 21 Zuid-Afrikaanse burgers onder de 62 doden.
Afgelopen vrijdag 11 juni ging het WK van start in het kolossale Soccer City stadion, waarin Mexico gastland Zuid-Afrika op een 1-1 gelijkspel hield. Het voetbalfestijn eindigt op 11 juli. Zodra voor de laatste keer op het fluitje wordt geblazen, zullen alle ogen zich richten op de straat en houden alle buitenlandse immigranten in Zuid-Afrika hun adem in.
