Ieder jaar zijn er voetbalhelden die hun schoenen aan de wilgen hangen. De meeste van hen verdwijnen langzaam uit het collectieve geheugen. Roadto2010 houdt de herinnering aan deze Vergeten Voetballers levend. Deze week: Joseph-Antoine Bell.

Joseph-Antoine Bell is de beste Afrikaans doelman van de eeuw. De Kameroense goalie begon zijn loopbaan in Kameroen en speelde daarna in Ivoorkust, Egypte en Frankrijk. Met Kameroen speelde hij drie WK’s, in ’82, ’90 en ’94. In 1984 en 1988 won hij met zijn land de Afrika Cup.

Union Douala
Bell wordt geboren in Mouandé, Kameroen op 8 oktober 1954. Op 21-jarige leeftijd krijgt hij zijn eerste profcontract bij Union Douala, waar hij zes jaar speelt. Het zijn gouden tijden voor de club. Met Bell in de gelederen wint Union twee landstitels (1976 en 1978) en de Kameroense beker (in 1980).

Ook in Afrikaans verband baart de ploeg opzien. In 1979 wint Union Douala de prestigieuze Afrikaanse Cup of Champions Clubs (tegenwoordig de CAF Champions League) door in de finale het Ghanese Hearts of Oak te verslaan. Als het pleit in reguliere speeltijd niet beslecht is, komt het aan op penalty’s. Bell stopt er twee en Union wint met 5-3.

Africa Sport
In 1981 verhuist hij naar het Ivoriaanse Africa Sports, dat op dat moment landskampioen is. In de twee jaar dat hij daar speelt wint de club geen prijzen. In 1983 gaat hij zijn geluk in Egypte beproeven, bij Al-Mokawloon Al-Arab. Bell’s eerste seizoen is een van de succesvolste van de club ooit. De ploeg wint de Afrikaanse Cup  voor bekerwinnaars. In hetzelfde team spelen ook legendarische spelers als Abdul Razak (Ghana) en Ishmael Dyfan (Sierra Leone).

Op 31-jarige leeftijd maakt Bell de overstap naar Europa. Olympique Marseille wil hem als eerste keeper. Hij speelt drie jaar en 109 wedstrijden voor de Franse ploeg. Met Marseille komt de doelman tweemaal in de finale van de Franse beker en eindigt hij in 1987 op de tweede plaats in de Franse competitie. In 1988 stopt hij bij Marseille.

Na een seizoen Toulan komt hij terecht bij Bordeaux. De 35-jarige Bell wordt gehaald als vervanger van Fransman Dominique Dropsy. De transfer wordt hem niet in dank afgenomen door de fans van Marseille. Als hij samen met Bordeaux op bezoek gaat bij zijn oude club, gooien de supporters bananen op het veld. Het schandaal is een van de vele uitingen van racisme op de Franse velden eind jaren tachtig. Hij sluit zijn carrière af bij AS Saint-Étienne.

Internationaal
Bell is jarenlang lid van het nationale team van Kameroen, de Ontembare Leeuwen. Hij wordt geselecteerd voor het WK in 1982 en 1990, maar komt niet in actie. Zijn grootste internationale succes komt in 1984 en 1988, wanneer hij met de Ontembare Leeuwen de Afrika Cup wint. In 1994 gaat hij met zijn geboorteland naar het WK, maar de Leeuwen stranden al in de groepsfase.

De doelman concurreert bijna zijn gehele carrière met landgenoot Thomas Nkono. De “Yashin van Yaoundé” verdedigt in 1982 het doel van het succesvolle elftal van Kameroen tijdens het eerste WK-deelname van het land in Spanje, maar moet later zijn plaats afstaan aan Bell, de tweede vedette van het team. ‘Het is onmogelijk om twee keepers van dit niveau in een selectie te hebben’, zei Nkono ooit.

Stromingen
Tijdens zijn carrière ligt Bell regelmatig in de clinch met de leiding van het nationale team. In 1990 wordt hij naar verluidt niet opgesteld omdat hij de Kameroense bestuurders beschuldigt van corruptie en in 1994 verlaat hij zelfs helemaal het WK. Deze beslissing wordt hem in eigen land niet in dank afgenomen.

In de media duiken berichten op dat twee van Bell’s huizen in Kameroen zijn afgebrand, maar dat blijkt niet waar. De 38-jarige keeper heeft wel een vermoeden waar de berichten vandaan komen. ‘Mijn beslissing en mijn optreden in Amerika hebben enkele ”stromingen” rond het elftal tegen het zere been geraakt. Dit is hun manier van wraak nemen.’

Met die stromingen bedoelt Bell de politici, die zich zeer intensief met het voetbal bemoeien. Het is haast niet voor te stellen, maar in 1994 in de Verenigde Staten wordt de selectie begeleid door vier ministers. Bell: ‘Trainer Henri Michel vertelde mij dat hij in de USA ‘s nachts bijna geen oog dicht deed. Constant ging de telefoon. Dan hing er weer een of andere bobo uit Kameroen aan de lijn die wat over de opstelling had te zeggen.’

Beste Afrikaanse doelman
In 2000 wordt Bell uitgeroepen tot Afrikaanse doelman van de eeuw. In het totaal zitten er drie Kameroense keepers bij de top zes. Jacques Songo’o wordt zesde en Thomas Nkono tweede.

Tegenwoordig is Bell, die nog altijd bekend staat als dé criticaster van de Kameroense bobo’s, vooral actief als voetbalcommentator. Zijn verwachting voor het WK is niet bepaald optimistisch. ‘De Afrikaanse landen zijn kansloos. Ik denk dat ze de groepsfase niet doorkomen.’