Ieder jaar hangen voetbalhelden van weleer hun voetbalschoenen aan de wilgen. De meeste van hen verdwijnen langzaam uit het collectieve geheugen. Roadto2010 houdt de herinnering aan deze Vergeten Voetballers levend. Deze week: Abedi Pele, de drievoudig Afrikaans Voetballer van het Jaar.

Abedi Ayew (1964) wordt geboren in Domé, een voorstad van de Ghanese hoofdstad Accra. Hij heeft 23 zussen, broers, halfzussen en halfbroers. ‘Mijn biologische moeder had vijf kinderen. We leefden in Domé en waren echte Afrikanen. We hadden geen geld om naar school te gaan. Ik voetbalde altijd, met van alles. We maakten een bal van een opgebonden kussen of we jongleerden met een sinaasappel. We deden papier in een sok en knoopten die dicht. Soms hadden mijn ouders een beetje geld en kochten ze een bal voor me, maar met zo’n geïmproviseerde bal moet je je pas echt goed concentreren.’

Pelé
Abedi maakt snel indruk. Hij is nog geen zeven jaar oud als zijn vriendjes hem Pelé beginnen te noemen. ‘Toen ik zestien was, werd ik voor de nationale ploeg opgeroepen en moest ik om te reizen en opgesteld te kunnen worden een paspoort hebben. De voorzitter van de federatie vroeg hoe ik echt heette. Ze kenden me alleen als Pelé. “Abedi Ayew,” zei ik. “Zullen we dan maar Pelé in je paspoort zetten?” vroeg hij. Zo is het gekomen.’

Pelé is een van de eerste Afrikaanse spelers die in Europa gaat voetballen. Nadat zijn land de Afrika Cup in 1982 wint, verruilt hij zijn Ghanese club Real Tamale United voor Al-Sadd in Qatar. Met die ploeg wint de Ghanees de Prince of Qatar Cup. Niet veel later speelt hij voor het eerst in Europa, bij FC Zurich. Het avontuur duurt niet lang. Binnen een paar maanden is Pelé weer terug in Afrika.

Clubs als Asante Kotoko en Hearts of Oak willen hem graag aannemen, maar de aanvallende middenvelder kiest voor Dragons de L’Ouémé uit Benin. In 1985 keert hij voor een jaar terug bij Real Tamale United, waar hij zijn carrière begon.

Europa
In 1986 maakt Pelé de overstap naar Europa opnieuw. Hij treedt achtereenvolgend in dienst bij Chamois Niort, Montpellier en Lille. Echt succesvol wordt hij bij Olympique Marseille. Samen met Jean Pierre Papin en Chris Waddle vormt hij een geweldig trio. De ploeg wordt tweemaal landskampioen en schopt het twee keer tot de finale van de Champions League. In 1993 (na en mislukte finale twee jaar eerder) wint de ploeg de finale van AC Milan. Pelé wordt uitgeroepen tot Man of the Match.

Na Marseille probeert hij het bij Lyon en het Italiaanse Turijn, waar hij wordt uitgeroepen tot beste speler in de Serie A. Na twee jaar 1860 München is zijn Europese avontuur voorbij. In Februari 1998 kondigt Abedi zijn afscheid aan. ‘Het spijt me te moeten zeggen, maar na afloop van dit toernooi stop ik. Zeventien jaar voetbal op topniveau heeft zijn tol geëist. De competitieverplichtingen in Duitsland en de internationale wedstrijden hebben me uitgeput.’

Ondanks zijn ‘vermoeidheid’ vertrekt hij naar Al Ain FC in de Verenigde Arabische Emiraten. In de twee jaar dat hij voor Ain speelt wordt de middenvelder nog wel genomineerd voor de titel van beste buitenlandse voetballer in de Arabische Emiraten, maar zo goed als in Frankrijk is hij niet meer.

Black Stars
Pelé speelde tussen 1982 en 1998 maar liefst 73 keer voor het nationale team van Ghana, een record. In die jaren scoorde hij 33 keer, een aantal dat tot op de dag van vandaag nog niet is geëvenaard. Zijn optreden in de Afrika Cup van 1992 wordt vaak aangehaald. Ghana haalde de finale van het toernooi, maar verloor na penalty’s van Ivoorkust. Pelé stond tijdens de finale niet op het veld vanwege een schorsing.

Maar het was Pelé die de Ghanezen naar de finale schoot. Hij scoorde driemaal en nam zijn team op sleeptouw. Vooral de goal tegen Congo, een lange solo vanaf het middenveld, wordt vaak vergeleken met Maradona’s tweede treffer tegen Engeland tijdens het WK van 1986. Dit indrukwekkende optreden leverde hem de bijnaam “De Afrikaanse Maradona” op.

In 1998 zet Pelé een punt achter zijn internationale carrière. Na de slechte prestaties tijdens de Afrika Cup in Burkina Faso (Ghana strandt in de groepsfase) vindt hij het welletjes. Na zestien jaar moet Ghana het zonder haar grootste vedette stellen. In 2004 wordt Pelé door zijn Braziliaanse naamgenoot opgenomen in de FIFA 100, een lijst van de 125 beste, nog levende voetballers.

Nania FC
Na zijn afscheid als voetballer probeerde Pelé het als coach. Sinds 2004 coacht hij Nania FC, een ploeg uit Legon, een voorstad van Accra. Hij is ook de officieuze eigenaar van de club. In 2007 raakt Abedi Pelé samen met Nania FC in een groot corruptieschandaal verwikkeld.

Als Nania FC in een promotiewedstrijd met 31-0 wint van Okwawu United, wordt de vedette ervan verdacht de wedstrijd te hebben beïnvloed. Aartsrivaal Great Mariners doet het dezelfde dag ook niet kalm aan; het team wint met 28-0 van Mighty Jets.

De Ghanese voetbalbond vindt deze resultaten zo verdacht dat de vier clubs een boete krijgen van 20.000 dollar en naar de derde divisie worden teruggezet. Alle betrokken spelers krijgen een schorsing van anderhalf jaar aan de broek. Pele wordt voor de periode van één jaar geschorst op de verdenking van “gearrangeerde wedstrijden”.

Zuid-Afrika
In aanloop naar het WK in Zuid-Afrika laat de vedette zich uit over de kansen van de Afrikaanse landen. ‘Er zal zeker één Afrikaans land zijn dat het ver schopt. En dan bedoel ik tot in de finale.’ Pelé denkt dat het Afrikaanse land de finale dan ook zal winnen. ‘Met een voorspelling als deze maak je vooral mensen aan het lachen, maar ik geloof er heilig in.’

Deze week valt de naam Abedi Pelé weer regelmatig in de media. Ghana plaatst zich zonder zijn geblesseerde sterspeler Michael Essien voor de kwartfinales van de Afrika Cup in Angola. De Black Stars winnen de beslissende wedstrijd tegen Burkina Faso met 0-1. Dede Ayew kopt na een half uur spelen de enige goal in de hoek.

Marseille-speler Ayew is de zoon van Abedi Pelé. De tijd zal leveren of Ayew in de voetsporen van zijn beroemde vader zal treden.