Foto: Felix Masi/Twenty Ten

Nu het WK op het punt van beginnen staat, komt de vraag naar boven: wat heeft de Zuid-Afrikaanse bevolking aan het WK? De een vindt het WK een enorme boost voor het land, de ander vreest vooral dat Zuid-Afrika er financieel bekaaid vanaf komt.

Voor de Wereldvoetbalbond FIFA is het WK big business. De bond haalt bij het komende WK voor twee miljard dollar aan televisiegelden op. Daarnaast verdient de FIFA ook een miljard aan verkochte rechten en licenties. Daarmee komt de omzet neer op drie miljard dollar.

Voor het WK in Zuid-Afrika heeft de FIFA een miljard dollar geïnvesteerd. Dat betekent dus dat er twee miljard winst gemaakt wordt, dat vervolgens onder andere in het volgende project gestoken wordt. Namelijk het WK van 2014 in Brazilië.

Zuid-Afrika
Het financiële plaatje van het organisatiecomité is minder rooskleurig. Dat plaatje bedraagt inmiddels 423 miljoen dollar. Hiervan is slechts 200 miljoen terugverdiend door de ticketverkoop. De Zuid-Afrikaanse journalist Sam Sole vindt deze kosten te hoog voor een land in ontwikkeling.

‘Het marketingplan van de FIFA voor het wereldkampioenschap is op maat gemaakt voor sterke economische landen als Frankrijk of Duitsland’, aldus Sole in de Belgische krant DeMorgen.

Een andere Zuid-Afrikaanse journalist, Ashwin Desai, zegt in diezelfde krant dat hij niet te spreken is over de manier waarop de FIFA het WK organiseert. ‘De FIFA legt haar eigen regels en wetten op aan het gastland om haar winst veilig te stellen en deze winst gaat ten koste van de Zuid-Afrikaanse bevolking.’

‘In en rond elk stadion is er een zone waar de lokale handelaars geen producten aan de man mogen brengen. Ook mogen de Zuid-Afrikanen nabij deze zones geen producten verkopen die concurreren met commerciële partners van de FIFA.’

Stadions
Niet alleen het marketingplan is voor het relatief arme Zuid-Afrika een flinke kostenpost. Ook stadions die gebouwd zijn, vormen een flinke uitgave. Bovendien is er de vrees dat na het WK de stadions leeg komen te staan, en dat ze zelfs gesloopt moeten worden. Dit is eerder ook al het geval geweest in Zuid-Korea en Japan waar het WK acht jaar geleden werd georganiseerd.

‘Na het WK blijven de gebouwde stadions leeg’, aldus Desai. ‘Het worden monumenten van het Afrikaanse imperialisme van de FIFA.’

Het is waar dat de bouw van de stadions zorgen voor werkgelegenheid en dus een economische boost is. Aan de andere kant is die werkgelegenheid maar tijdelijk. Als de stadions eenmaal klaar zijn, vervallen ook de werkplekken. Daarnaast kregen de arbeiders vaak maar een Zuid-Afrikaans minimum loon uitgekeerd.

Vier keer zoveel
Het WK kost inmiddels al vier keer zoveel als oorspronkelijk gedacht is. Veel Zuid-Afrikanen spelen met de gedachte of de Zuid-Afrikaanse regering het geld niet beter in huisvesting, gezondheidszorg en werkgelegenheid had kunnen steken.

Belangrijk is in ieder geval dat de lijn met investeringen na het WK wordt doorgetrokken en dat het WK een aanzet is om het land verder te ontwikkelen. Als alles investeringen subiet ophouden, dan kan het wel eens een WK zijn waar Zuid-Afrika nachtmerries van krijgt. En dat terwijl het land juist behoefte heeft aan dromen.