Tijdens de WK-finale werd Oeganda opgeschrikt door twee bomaanslagen. In totaal vielen er 74 doden. De aanslagen werden opgeëist door de Somalische militante groepering al-Shabaab, die banden heeft met Al-Qaida. De Afrikaanse journalist Andrew Kabuura was tijdens de ramp op een van twee plekken waar een bom ontplofte. Hij was kort daarvoor in Zuid-Afrika betrokken bij het Twenty Ten project. Op een rugbyveld keek hij op groot scherm naar de finale, totdat de hel losbarstte.

Door Andrew Kabuura/Twenty Ten

Het feit dat ik geen van mijn vrienden ooit weer terug zal zien in deze wereld is een feit dat me aan het denken heeft gezet. Het is nóg erger dat ik in een van die houten doodskisten had kunnen liggen die tussen de honderden rouwende mensen staan in de Kamwokya katholieke kerk.

Mijn vriend Tinka Steven is gestorven door de bommen die tijdens de WK-finale afgingen op het Kyadondo rugbyveld in Kampala, Oeganda. Daar werd de wedstrijd op groot scherm uitgezonden.

De beelden waarin ik met hem stond te kletsen, enkele minuten voor zijn laatste ademteug, spoken door mijn hoofd terwijl de pastoor zijn preek houdt, omringd door tranende ogen. Het is een kwellende ervaring, maar ik moet me groot houden.

Slachtoffers

We waren al 30 minuten bij elkaar toen Tinka erop stond dat ik hem zou vertellen over mijn reis naar Zuid-Afrika, waar ik de openingsronden van het WK voetbal van 2010 had bijgewoond. Ik had hem van te voren beloofd dat we elkaar snel zouden zien, zodat ik over mijn verhalen kon praten.

Toen kreeg ik een SMS van een vriendin die, net als Tinka, de ontploffingen niet heeft overleefd. Ik kende haar niet zo heel goed, maar ik had haar net een T-shirt gegeven en een vuvuzela, want ze had enkele minuten voor de finale begon een wedstrijd gewonnen voor de vrouw die het luidst op de vuvuzela kon blazen.

Op de bank achter die van mij zit een oude vrouw gedeeltelijk op de krant van die dag waarin de andere slachtoffers staan. Mijn ogen gunnen mijn zenuwen geen rust wanneer ze vrijwel iedere dode herkennen. Ik had de meesten van hen net nog op het podium gezien. Het is een zware dag in mijn leven, voor de families en voor de geschiedenisboeken van Oeganda.

11 juli

11 juli begon voor iedere voetballiefhebber in Oeganda als een prettige dag. Om te beginnen werd de eerste WK-finale in Afrika vertoond op een groot scherm en ten tweede zouden er veel plaatselijke artiesten komen.

Ik was de reclamemanager van Vision Voice, een radiostation en ik ging naar de locatie om te kijken of alle merkproducten op hun plek stonden en alles klaar was. Het station was medesponsor van de gebeurtenis.

De zonsondergang van die fatale dag was veelbelovend en om vijf uur kwamen de opgetogen fans massaal aanzetten. De aanblik van fans die op vuvuzela’s bliezen, elkaar omhelsden en juichten voor Spanje of Nederland bracht me er bijna toe om op het podium te springen en de rol van ceremoniemeester op me te nemen. Het was een carnaval dat verschillende soorten fans had aangetrokken.

Ik wist niet dat zich ergens in de menigte een massamoordenaar bevond, die ervoor zou zorgen dat dit een zwarte bladzijde zou worden in de geschiedenis van Oeganda en een rouwperiode van vijf dagen zou inluiden.

Zinderend

Om zeven uur begon ik samen met een collega-gastheer de menigte aan te sporen. Om half tien begon het feest. Het was massaal, zinderend en de gedachte dat twee grote teams strijd zouden gaan leveren, golfde door de massa. Het werd donker, de lichten zagen er prachtig uit. Deze sfeer was de droom van iedere voetballiefhebber!

Om acht uur waren we begonnen met het uitdelen van prijzen, zoals vuvuzela’s, T-shirts, bidons en dergelijke, aan de feestgangers die durfden mee te doen met de verschillende wedstrijden. Populaire musici maakten het al opgewonden publiek nog gekker door nummers van hun meest recente album te spelen.

Geschreeuw en gehuil

Het is zover, het vuurwerk barst lost op het Kyadondo terrein, en de wedstrijd begint onder het gegil en getoeter van de vuvuzela’s van de toekijkende fans. De tweede helft kwam steeds dichterbij terwijl er werd geschreeuwd door velen en gehuild door sommigen.

Niemand wist dat met het naderen van de 87e minuut, het moment dichtbij kwam waarop velen hun laatste adem zouden uitblazen.

Drie vrienden en ik besloten de historische wedstrijd achterin te bekijken. Nu besef ik pas hoeveel geluk ik heb gehad, aangezien ik normaal op de eerste rij zou hebben gezeten, slechts enkele stappen verwijderd van de eerste bom.

Knal

In de 87e minuut hoorde ik een luide knal en ik zag mensen gillend wegrennen. Het leek wel een grap. Door de luide knallen van het vuurwerk voor de wedstrijd dachten velen, waaronder ik, dat er ergens kortsluiting was of iets dergelijks. We riepen de wegrennende mensen toe dat ze moesten kalmeren, want de wedstrijd was aanbeland in een kritieke fase. Geen van ons besefte dat de kelen en hoofden van mensen kapot waren gerukt. Veel mensen waren dood.

Bijna 30 seconden na de eerste knal kwam er nog een die het grote scherm waarnaar we keken deed trillen. Mensen gilden vanaf de eerste rij. Er was iets aan de hand! Een gevoel van gevaar maakte zich van me meester; mijn eerste reactie was dat ik naar de uitgang wilde rennen in plaats van naar het podium. Mensen uit verschillende hoeken begonnen nu vrijwel constant te gillen. De scherven van de bom doodden mensen of lieten zwaargewonden achter.

Onderweg naar de uitgang hielp ik een getraumatiseerde vriend overeind en vreselijke beelden doemden op. Op het grootste deel van de eerste rij zaten mensen roerloos. Ze waren dood of in shocktoestand.

Maar dit was het ergste: we renden allemaal naar de parkeerplaats zonder te weten waar de volgende bom lag.

Tinka

Ondertussen zag ik mijn vriend Tinka Steven op de grond liggen, maar ik kon niets doen. Mijn hersenen werkten een seconde lang niet. Een scherf van de bom was zijn schedel binnengedrongen. Niemand kon op dat moment anderen helpen want we probeerden onszelf in veiligheid te brengen en de volgende explosie te vermijden, mocht die komen.
De stemmen van mensen die hun vrienden of familieleden riepen weerklonken overal. Ik hoorde vooral mijn oudere broer, Duncan, die herhaaldelijk mijn naam riep en een antwoord wilde horen.

Iedereen was binnen vijf minuten geëvacueerd. Het deed me op dat moment pijn te beseffen dat nog zoveel mensen waren achtergebleven, hulpeloos en wachtend op medische hulp, en zij die hun laatste adem hadden uitgeblazen.

Overal vloeien tranen

Terwijl ik dit schrijf, doe ik mijn best om deze nacht te vergeten. Terug op kantoor zie ik foto’s van de mensen die ik omhelsde en waarmee ik op het podium lachte, terwijl ze even later ademloos en verminkt in hun met bloed doordrenkte stoelen lagen.

De bomopruimingsdienst en de ziekenwagens kwamen er al snel aan om de slachtoffers te helpen en de doden te vervoeren naar het mortuarium. Het werd nog verontrustender toen ik de volgende ochtend verschillende bellers op de radio hoorde. Een van hen had net ontdekt dat de vijf vrienden die bij haar waren allemaal dood zijn. Een moeder heeft haar vier kinderen verloren terwijl honderden anderen het nieuws niet konden geloven. Kampala was in de greep van de angst en er vloeiden overal tranen.

Vergeten

Het is lastig om te beschrijven hoe ik me voel over 11 juli. De dag die begon met mooie beloftes en plezier en eindigde met drama en stilte in vele huizen. Ik bid dat ik het op een dag mag vergeten.

Ik heb het overleefd.

No related posts.