Er was een tijd waarin Orlando Pirates en Kaizer Chiefs onderling het kampioenschap van Zuid-Afrika bepaalden. Die tijd is voorbij. Voor de tweede keer dit seizoen speelden beide teams gelijk.

Het is een wedstrijd waar voetbalminnend Zuid-Afrika naar uitkijkt: Orlando Pirates versus Kaizer Chiefs. Ooit was de winnaar van de Soweto-derby de ploeg die het Zuid-Afrikaanse kampioenschap won. Maar de tijden zijn veranderd en in het jaar voor het wereldkampioenschap speelden beide voetbalclubs uit Soweto twee keer gelijk. Afgelopen zaterdag werd het in het Orlando Pirates stadion 0-0, terwijl beide teams eerder dit seizoen in het FNB stadion niet verder kwamen dan 1-1.

Er loopt een lijn kriskras door Soweto, het grootste en bekendste township in Zuid-Afrika. De 4 miljoen inwoners zijn ofwel voor Orlando Pirates of Kaizer Chiefs en voorafgaand aan de wedstrijd is het duidelijk wie voor wie is in het township: de kleur van de vlag maakt duidelijk welk team de bewoners van een huis steunen. Op weg naar het stadion staan buren naast elkaar te zwaaien met de vlaggen van hun favoriete team: zwart voor de Orlando Pirates, terwijl de geel en zwarte kleuren de aanhangers van de Kaizer Chiefs verraden.

Bucs versus Amakhosi
Soweto is gek van voetbal. Terwijl de meeste wedstrijden in de Zuid-Afrikaanse Premier League (PSL) gemiddeld 5.000 toeschouwers trekken, zijn de wedstrijden tussen de Bucs en Amakhosi (Zulu voor Chief), de bijnamen van respectievelijk de Orlando Pirates en de Kaizer Chiefs, steevast uitverkocht. De teams wijken dan ook vaak uit naar Ellis Park, dat plaats biedt aan 60.000 uitzinnige fans. Vandaag is Ellis Park echter niet beschikbaar en wordt de derby afgewerkt in de kleinere thuisbasis van de Bucs. De 40.000 kaarten waren weken voor de wedstrijd al uitverkocht.

Kaizer Chiefs: de grootste club van Zuid-Afrika
Kaizer Chiefs is zonder twijfel het meest populaire team van Zuid-Afrika én ver daarbuiten. De gelijknamige Britse popband koos hun naam toen de voormalige Chiefs-speler Lucas Radebe voor Leeds United uitkwam in de Britse Premier League, waarvan de bandleden fan zijn.

In Zuid-Afrika kan het team rekenen op de steun van 14 miljoen fans en dat is duidelijk te merken in het stadion. Ondanks dat de Orlando Pirates thuisspelen, is het stadion voor meer dan de helft gevuld met de fans van de tegenpartij. Ondanks dat de Bucs het oudste team van Zuid-Afrika is, moet het qua succes afleggen tegen de Kaizer Chiefs. Terwijl de Pirates zeven keer de nationale titel wonnen (de laatste keer in 2003), wonnen de Chiefs maar liefst elf titels.

Kaizer Chiefs werd in 1970 opgericht door Kaizer Motaung, een Zuid-Afrikaan die terugkeerde uit de VS na daar bij de Atlanta Chiefs gespeeld te hebben. Het was één van de eerste clubs in Zuid-Afrika die professioneel werd.

De laatste jaren kunnen de beide clubs uit Soweto echter geen potten breken en ook dit seizoen verloopt teleurstellend. Het is tekenend voor de situatie, dat de Soweto-derby wordt gespeeld om de 3e plaats in de PSL, omdat er een gat is met de huidige koploper SuperSport van maar liefst 10 (Chiefs) en 12 punten (Pirates).

Goede sfeer, matig voetbal
Als de teams het veld betreden gaat er een gejuich door het stadion. De hartstochtelijke aanmoedigingen gaan echter verloren in het allesoverheersende geschal van de Vuvuzela. De Zuid-Afrikaanse lawaaitoeter, zoals deze in Europa met afgrijzen wordt genoemd, produceert een geluid waar alleen Ruud Krol aan kan tippen.

De Nederlandse coach van Orlando Pirates kan zo hard fluiten, dat dit in de bovenste ring op de perstribune te horen is. De oud-voetballer van Ajax en het Nederlandse elftal moedigt zijn team hartstochtelijk aan. Hij rent langs de zijlijn en dirigeert zijn spelers naar voren.

De eerste twintig minuten zijn duidelijk voor de Pirates, die een matig seizoen willen opluisteren met een winst op hun aartsrivaal. Bafana Bafana (het nationale team van Zuid-Afrika) spits Katlego Mashego is dreigend, maar zijn passes komen niet bij teamgenoten aan. Ondanks het overwicht creëren de Bucs maar een handvol kansen, die vervolgens ook slecht worden afgewerkt. Khune, keeper van Chiefs en Bafana Bafana, komt niet in de problemen.

Naarmate de eerste helft vordert komen de Chiefs beter in hun spel, daarbij gesteund door een muur van in het geel en zwart uitgedoste supporters. Kort voor de rust breken de Chiefs tot twee keer toe door de verdediging van de Bucs, maar beide aanvallen worden slecht afgerond, waardoor beide teams met een 0-0 score de rust ingaan.

Na de pauze krijgen de bucs een grote kans op de 1-0, maar de inzet van Bucs-verdediger Lucas Thwala wordt door Chiefs-keeper Khune briljant gered. Nog moe van de reis naar de verloren uitwedstrijd tegen Maritzburg grossieren de Pirates naarmate de tweede helft vordert in slechte passes en balverlies. De beste kansen voor de overwinning zijn vervolgens voor de Chiefs, die echter het net niet weten te vinden.

Heeft de Derby zijn glans verloren?
De matige prestaties van de Bucs en Amakhosi werpen de vraag op of de derby haar glans heeft verloren. Tijdens de persconferentie zijn beide coaches, de Serviër Vladimir Vermezovic (Kaizer Chiefs) en Ruud Krol (Orlando Pirates), het vanzelfsprekend hiermee oneens. Vermezovic zag twee teams die wilden winnen. De Serviër weet het gelijkspel aan twee uitstekende keepers, die niet voor niets beiden in de selectie van Bafana Bafana zijn opgenomen.

Ruud Krol werd het vuur na aan de schenen gelegd. De journalisten trokken de aanvallende kwaliteiten van de trainer in twijfel en vroegen de Nederlandse coach wat hij in twee jaar bij Orlando Pirates nou eigenlijk bereikt had. Krol reageerde geagiteerd en vond het “spitsenprobleem” toch vooral een probleem van heel Zuid-Afrika.

Met z’n Amsterdamse accent gaf hij aan dat het lastig werken is met spelers die aan het einde van hun carrière zijn: ‘Wij creëren elke wedstrijd kansen, maar dit is een Zuid-Afrikaans probleem: kijk maar naar de topscorer van de competitie, die heeft er slechts 16 gescoord dit seizoen.’

Angst voor blessures?
Claims als zouden de spelers van beide teams uit angst voor blessures zich inhouden voor het wereldkampioenschap, werden naar het land der fabelen verwezen. Toch kan niet ontkend worden dat de Soweto-derby niet op het scherpst van de snede werd gespeeld en met maar liefst negen Bafana Bafana selectiespelers in het veld lijkt het voor de hand te liggen dat het komende WK van invloed is op de kwaliteit van het spel.

Anderzijds lijkt er een logische verklaring te liggen voor de matige prestaties van de teams in het moordende competitieschema. Beide teams spelen meer dan twintig wedstrijden in nog geen twee maanden. De Zuid-Afrikaanse voetbalbond heeft namelijk besloten om de competitie al op 6 maart af te sluiten, zodat Bafana Bafana dan aan haar trainingskamp kan beginnen. Het lijkt een onlogische keuze, omdat de spelers al vóór die tijd opgebrand zijn.

De opstellingen:
Pirates: (4-4-2) Josephs; Mahamutsa, Thwala, Makonese, Lekgwathi; Mabalane, Jali, Chansa, Chenene (Schalkwyk 72’); Mbuyane, Mashego.
Chiefs: (4-4-2) Khune, Tau, Nahayo, Sweswe, Masenamela; Dladla (Masango 46’), Nengomasha, Letsholonyane, Tshabalala (Nhleko 65’); Nale, Musona.