Tijdens het WK voetbal van 2010 in Zuid-Afrika was er stevige discussie over de maatschappelijke effecten van grote sportevenementen. Wie herinnert zich niet de filmpjes van de NOS over de eisen die de FIFA aan organiserende landen stelt? Wie las er niet over leegstaande stadions en de geringe economische impulsen van het WK? De hoge verwachtingen van het WK in Zuid-Afrika zijn zeker niet in alle opzichten uitgekomen. De opbrengsten voor de lange termijn lijken vanuit economisch perspectief gering.

De resultaten van hun onderzoek zijn, als het gaat om het economisch profijt, ontnuchterend. Individuele inwoners van Johannesburg en omliggende townships zijn er, naar eigen zeggen, in hun portemonnee niet op vooruit gegaan. De nieuwe banen bleken tijdelijk, de inkomsten vielen voor veel kleine ondernemers tijdens het WK tegen en liepen na het WK zelfs terug. Tegelijkertijd zijn er andere dan financiële opbrengsten. Het WK heeft invloed op de ‘feel good factor’, het ervaren ‘well being’ in het land en draagt op die manier bij aan andere vormen van kapitaal. Bovendien is het WK een katalysator gebleken voor het opzetten van nieuwe sociale projecten. En ook al zijn deze initiatieven niet allemaal even duurzaam, ze leveren wel een bijdrage aan het sociaal en symbolisch kapitaal in Zuid-Afrika.

De opvallende uitkomst van een onderzoek door studenten van de Universiteit Utrecht is dan ook dat het effect van het WK vooral een sociaal effect was. Juist dit sociale effect, de beleving van een groot sportevenement als het WK Voetbal, spreekt voor het organiseren in landen als Zuid-Afrika of Brazilië.

25 ondernemende studenten gingen zelf op onderzoek uit in Zuid-Afrika

25 ondernemende studenten van de opleiding Bestuurs- en organisatiewetenschap van de Universiteit Utrecht namen het initiatief om zelf op onderzoek uit te gaan. Zij wilden niet over de mensen in Zuid-Afrika maar met de mensen in Zuid-Afrika gaan praten, en vestigden zich zes weken in Johannesburg. Daar spraken ze met gewone Zuid-Afrikanen, van Soccer City tot SoWeTo. Ze struinden door sloppenwijk Alexandra, langs het Cruijff Court in Hillbrow, schuwden geen enkele plek in de stad.

Wat ze daar hoorden, was een veel genuanceerder en completer verhaal dan door de Westerse media over het algemeen gepresenteerd wordt.

Het WK 2010: een gewonnen wedstrijd? Symposium op 14 december

Op 14 december 2011 organiseren de zelfde studenten een symposium, waarop ze hun bijzondere verhaal zullen vertellen. De resultaten van hun onderzoek zijn gebundeld in een prachtig boek, dat dan wordt gepresenteerd.

Tijdens het symposium zullen onder andere Johan van Geijn (KNVB), Antal Crielaard (sportjournalist Trouw) en Maarten van Bottenburg (hoogleraar sportontwikkeling aan de Universiteit Utrecht) in discussie gaan over de resultaten en samen kijken naar de toekomst. Wat kunnen we leren van het WK in Zuid-Afrika en wat zou dat kunnen betekenen voor het WK voetbal van 2014 in Brazilië en andere grote sportevenementen?

De maatschappelijke relevantie van sportonderzoek

De studenten werden bij hun onderzoek intensief begeleid door ervaren (sport)onderzoekers van de Universiteit Utrecht. Frank van Eekeren, bekend van initiatieven als Meer dan voetbal en het WorldCoaches project van de KNVB, was een van hen. Over het studentenonderzoek zegt hij: ‘Sport en sportevenementen hebben overduidelijk maatschappelijke waarde. Dit project van de studenten laat heel mooi zien hoe die waarde vorm kan krijgen en maakt duidelijk dat opbrengsten niet alleen uitgedrukt dienen te worden in een financiële winst- en verliesrekening.’

Het symposium over de effecten van het Wereldkampioenschap voetbal 2010 in Zuid-Afrika vindt plaats op 14 december 2011 tussen 13.00-17.00 uur. Het adres: Bijlhouwerstraat 6, Utrecht.

Het is inmiddels meer dan een jaar geleden dat het WK voetbal in Zuid-Afrika werd georganiseerd. IPS bericht dat het eerste WK op Afrikaanse bodem weinig heeft opgeleverd voor het land. De dure stadions zijn nog lang niet rendabel, en de hulpprojecten die ertoe moesten bijdragen dat ook de arme Zuid-Afrikanen iets aan het miljardenevenement hadden, blijken maar langzaam gerealiseerd te worden.

Voetbalvelden

Zondag 10 juli huldigde de Zuid-Afrikaanse Voetbalbond (SAFA) in de buurt van Bronkhortspruit het zesde voetbalveld in dat sinds vorige zomer met hulp van de Wereldvoetbalbond (FIFA) kon worden aangelegd. De bedoeling is dat in heel Zuid-Afrika 52 goede velden met kunstgras en alle nodige gebouwen verschijnen, waar jongeren uit achtergestelde gemeenschappen hun talenten kunnen ontplooien.

Als alles goed loopt, zullen de voetbalcentra die bij de velden worden gebouwd, bijdragen tot de sociale vooruitgang in de arme wijken eromheen. Maar bij de toespraken in Bronkhortspruit klonk  ongerustheid door, meldt de officiële nieuwssite BuaNews. De gebruikers moeten ervoor zorgen dat het project geen witte olifant wordt, een project dat veel geld kost, maar nauwelijks nut heeft, speechte SAFA-ondervoorzitter Danny Jordaan. Hij bleek vooral beducht voor het gevaar dat de installaties spoedig onbruikbaar zouden kunnen worden door vandalisme.

Klein bedrag voor FIFA

Een deel van de investeringen in de voetbalvelden in armenwijken komt uit de World Cup Legacy Trust, een fonds van 560 miljoen rand (59 miljoen euro) dat de FIFA in December aan Zuid-Afrika overmaakte. Met het geld worden nu projecten gefinancierd die de ontwikkeling van het voetbal in Zuid-Afrika vooruithelpen, maar ook onderwijsinitiatieven en humanitaire projecten.

Voor de FIFA betekende het fonds geen echte aderlating. Volgens de Zuid-Afrikaanse krant Mail & Guardian haalde de Wereldvoetbalbond tijdens het WK van vorig jaar naar schatting 3,2 miljard dollar (2,3 miljard euro) uit sponsorcontracten en de verkoop van televisierechten. Het geld voor het trustfonds komt echter uit de winst op de ticketverkoop, die volgens een studie van  PricewaterhouseCoopers 5,1 miljard rand (534 miljoen euro) opleverde.

Hoge kosten voor Zuid-Afrika

De kosten-batenanalyse voor Zuid-Afrika klinkt minder positief. Schattingen over de totale uitgaven die op rekening kwamen van de Zuid-Afrikaanse overheid, zoals de bouw van nieuwe stadions en de verbetering van de transportinfrastructuur, de massale inzet van de veiligheidsdiensten en de marketingcampagne om genoeg bezoekers te lokken, variëren van zestig tot honderd miljard rand (6,3 tot 10,5 miljard euro).

Bij de aftrap van het toernooi stelde president Jacob Zuma dat het evenement het bruto binnenlands product van Zuid-Afrika in 2010 met een procentpunt zou doen stijgen. Dat bleek achteraf overdreven. Volgens de Mail & Guardian zijn Zuid-Afrikaanse economen het er nu over eens dat het WK Zuid-Afrika een bijkomende groei van 0,2 tot 0,3 procent opleverde. De bouwwerkzaamheden leverden 150.000 tot 200.000 bijkomende banen op, maar dat effect was maar tijdelijk.

Stadions blijven geld kosten

Intussen blijken de nieuwe stadions de Zuid-Afrikaanse belastingbetalers nog altijd geld te kosten, en dat zou nog jaren zo kunnen blijven. Het onderhoud van het stadion van Polokwane, een van kleinere en minder bekende gaststeden van het WK, kost dit jaar 23 miljoen rand (2,4 miljoen euro). Het stadbestuur moet daarvan 17 miljoen rand (1,8 miljoen euro) op tafel leggen.

Het stadion heeft geen echte thuisploegen, en de stad moet grote voetbal- of rugbyclubs geld toestoppen als ze goede affiches willen. Om niet verlieslatend te zijn, zou het stadion elke maand twee wedstrijden moeten kunnen organiseren die meer dan 15.000 toeschouwers trekken. Dat blijkt moeilijk haalbaar voor Polokwane.

Geen Thuisploegen

Ook andere nieuwe of vernieuwde stadions zijn nog niet rendabel. Het Nelson Mandela Bay Stadion heeft wel een thuisploeg, de rugbyformatie Eastern Province Kings, maar zou toch pas ten vroegste binnen twee à drie jaar zelfbedruipend zijn. De problemen zijn nog groter bij de duurste stadions: Green Point in Kaapstad en Moses Mabhida in Durban. Ze zijn allebei ver van wijken met veel voetbalfans gebouwd, hebben geen thuisploegen en hebben het moeilijk de rugbyploegen weg te lokken uit de stadions waar die traditioneel speelden. Het onderhoud en de uitbating van Green Point kost 46,5 miljoen rand (4,9 miljoen euro) per jaar.

(bron: IPS)

Het aantal mensen dat Zuid-Afrika ziet als een land dat een positieve invloed op de wereld heeft, stijgt snel. Gaat het WK voetbal  Zuid-Afrika toch iets positiefs opleveren?

Het was de de laatste hoop van veel Zuid-Afrikanen: het wereldkampioenschap voetbal zou economisch niet veel opleveren, maar het zou de populariteit van het land in de wereld vergroten. Immers landen en grote steden die eerder grote sportevenementen hosten, zagen hun mondiale populariteit stijgen. En dat is toch handig, want een populair land trekt meer toeristen en kan ook rekenen op meer internationale investeerders.

Het moet dan ook een grote opluchting zijn voor veel Zuid-Afrikanen om gisteren (maandag 7 maart) de resultaten van een door de BBC uitgevoerd onderzoek naar de populariteit van landen onder ogen te krijgen. Want wat blijkt: Zuid-Afrika is na Brazilië de grootste stijger qua populariteit: deze nam toe van 35% naar 42%. Nu maar hopen dat dat van invloed zal zijn op de hoeveelheid investeringen en natuurlijk het aantal toeristen dat in de komende tijd het land gaat bezoeken.

Lees het hele onderzoek op de website van de BBC.

Maanden na afloop van het WK maken Stefan Verwer (directeur lokaalmondiaal), Dr. Udesh Pilay en Arnold Pannenborg  een voorzichtige balans op.

Luister hier naar het radiofragment ‘Africa in Progress- Did Africa benefit from the 2010 World Cup?’

Foto: Maarten Boersema

Albert Heijn kwam vlak na het wereldkampioenschap met het bericht een tweede leven aan de Beesies, de pluizige mini-mascottes, te willen geven. De supermarktketen riep Nederlanders op om de Beesies massaal terug te brengen. Maarten Boersema nam een deel van de teruggebrachte Beesies mee naar Zuidelijk Afrika.

De supermarktketen stelde zelf geen belang meer in de foto’s van de Beesies in Zuidelijk Afrika. Roadto2010 daarentegen wel. Vandaar een fotoreportage met Beesies in de hoofdrol, als herinnering aan dat ene evenement en als monument voor de mensen in de schaduw van dat ene evenement.

[Show as slideshow]

[View with PicLens]

Aankomende weken zal roadto2010 een aantal filmpjes plaatsen van Kids News Network. Zij maakten items in de stijl van het jeugdjournaal tijdens het WK in Zuid Afrika.
Deze keer zien we de kwartfinale van het WK, Nederland tegen Brazilië.

Aankomende weken zal roadto2010 een aantal filmpjes plaatsen van Kids News Network. Zij maakten items in de stijl van het jeugdjournaal tijdens het WK in Zuid Afrika.

Deze week krijgen de kinderen een voetbalworkshop van niemand minder dan Piere van Hooijdonck en Aaron Winter.

Aankomende weken zal roadto2010 een aantal filmpjes plaatsen van Kids News Network. Zij maakten items in de stijl van het jeugdjournaal tijdens het WK in Zuid Afrika.

Deze aflevering gaat over een Zuid Afrikaanse jongen die de nationale vlag het veld op mag dragen tijdens Zuid Afrika tegen Uruguay.

Aankomende weken zal roadto2010 een aantal filmpjes plaatsen van Kids News Network. Zij maakten items in de stijl van het jeugdjournaal tijdens het WK in Zuid Afrika.

Deze week bekijken we de eerste wedstijd van Zuid Afrika tegen Mexico.

Foto door: Nikki Rixon

Vanaf het vliegveld naar Broadway in Kensington kom je vele bomen tegen die zijn ingepakt in oranje. Dit om te vieren dat Zuid Afrika het WK voetbal organiseert. 

Twenty Ten deelneemster Nikki Rixon maakte er een reportage over.

[Show as slideshow]

[View with PicLens]

Deze week zien we de gekte onder de supporters de dag voor de openingswedstrijd.

Foto door: Nikki Rixon

In navolging van de video over Alexandra Guesthouse van afgelopen vrijdag is hier nu de fotoreportage. Deze foto’s zijn gemaakt door Twenty Ten deelneemster Nikki Rixon.

[Show as slideshow]

[View with PicLens]

12►