Sporttoeristen kunnen in 2014 zonder kogelvrij vest het WK voetbal in Brazilië bezoeken. De overheid heeft de bendes verdreven uit favela’s rond het ‘WK-gebied’. Oud-bendeleiders blikken terug.

Jarenlang heerste Lucas als drugsbaas over vier sloppenwijken. Toen beheerde hij een halve ton cocaïne, die werd verdedigd met kalasjnikovs, bazooka’s en granaten. Nu zou hij geen gewapende oorlog meer kunnen voeren. In zijn wijken hebben politie en leger de straten heroverd. In ongeveer eenderde van Rio’s favelas is de overheid nu weer de baas, in plaats van de drugsbendes.

Om de tien minuten bestelt Lucas een halve liter bier. Als zijn pils nét niet meer ijskoud is, gooit hij z’n glas leeg op de grond. De donkere dertiger met imposante borstkas grijpt af en toe naar een plakje gezouten tomaat. Zijn lunch.

De favela’s die in de omgeving van de rijkere buurten liggen, moeten veilig zijn tijdens het WK 2014 en de Olympische Spelen van 2016. Daar staan de meeste hotels en stadions. Daar komen de sporttoeristen. In sloppenwijken ver buiten het rijke stadsgedeelte blijven de drugskartels elkaar uitmoorden; geld en mankracht ontbreken om ze schoon te vegen.

In Vila Cruzeiro, waar Lucas op het terras zit, golden decennialang alleen de wetten van de machtigste drugsbende. Politie kwam er niet. Boetes werden niet uitgedeeld, kogels wel. Sinds vorig jaar bepalen legerhelikopters en marcherende, zwaarbewapende soldaten het straatbeeld. De staat probeert haar invloed terug te krijgen, na tientallen jaren van afwezigheid. Dat lukt, voor een deel. Drugsdealers scheuren nog steeds ongehinderd op hun motoren voorbij de onwetende politieagenten, roekeloos door de nauwe straatjes manoeuvrerend. De wapens mogen dan begraven zijn, wiet moet toch bezorgd worden. Of er nu een WK voor de deur staat of niet.

Cocaïnepasta
Door de aanwezigheid van het leger zijn de meeste cocaïnelaboratoria verdwenen uit Vila Cruzeiro, zegt Lucas. Vroeger was hij als drugsbaas verantwoordelijk voor het transport, dat nog altijd dezelfde route kent. ‘De cocaïnepasta wordt vanuit Colombia door vliegtuigjes die onder de radar blijven in Paraguay gedropt. Vrachtwagens rijden de pasta naar Brazilië, waar het gekristalliseerd wordt tot cocaïne. Van de troep maken ze crack die wordt verkocht in Rio, de pure cocaïne vertrekt per schip. Eenderde gaat naar de Rotterdamse haven, bestemd voor de Europese markt. Met een gedeelte van de winst wordt de douane omgekocht.’ Om het fenomeen bolletjesslikkers kan Lucas alleen maar lachen. ‘Gekke Surinamers.’

Lucas kende geen genade als hij een andere favela overnam. Dat niet alleen de leden van de andere drugsbende vermoord worden, maar ook hun vrouwen en kinderen is ‘onderdeel van de strijd’. ’s Nachts gooien ze granaten in hun huizen, represailles kennen geen uitzonderingen. Vandaag de dag gebeurt dat nog steeds in leger- en politieloze wijken. ‘Zolang je ‘op een missie’ bent, besef je niet wat je doet. Pas achteraf ga je nadenken over je daden.’

Sceptici verwachten dat na de Olympische Spelen in 2016 de politie en het leger zich weer helemaal terugtrekken uit de favela’s in de omgeving van betere wijken. Het kost domweg te veel geld, menen ze. De verdreven drugsbendes, die nu veelal zijn uitgeweken naar naastgelegen wijken, zouden dan weer hun oude terrein kunnen heroveren.

In Furquim Mendes, een favela ver weg van de betere buurten van Rio, waar de overheid de bendes dus nog wel volledig hun gang laat gaan, steken er nog altijd uzi’s uit de achterzakken van drugsdealers. Op weg naar het centrale plein blokkeren zware tonnen de doorgang, om vijandige bendes en politie bij een inval op te houden. Het is donker, Raimundo’s werkdag zit er net op. Hij drinkt bier in een bar. Raimundo ruilde het bendeleven in voor een baan als lasser, al weigert hij in favela’s te werken waar zijn Rode Commando niet aan de macht is. ‘Ik riskeer liever ontslag dan mijn leven.’

Ongekroonde koning
De kans op herkenning is nogal aanwezig. Bijna drie jaar was hij de ongekroonde koning van Rio de Janeiro, ‘alleen God was groter’. Als hoogste leider van het Rode Commando stond Raimundo vooraan tijdens talloze drugsoorlogen. Hij had zich in een paar jaar opgewerkt van loopjongen tot strateeg. Op zijn zestiende was iedereen overtuigd van zijn kwaliteiten, het respect was enorm. ‘Want ik doodde meer mensen dan aids. Hoeveel weet ik niet eens precies. Zo’n driehonderd man, schat ik.’ Hijzelf incasseerde vier schoten, de littekens zijn nog zichtbaar.

Voor het terras in Furquim Mendes stopt een auto, keiharde funk knalt uit de boxen. Niet de variant waarmee Prince furore maakte, maar de hiphop-achtige versie uit Rio. De funkfeesten hebben nog het meeste weg van aangeklede pornoshows. Thiago, momenteel de derde man in de hiërarchie van het Rode Commando, komt Raimundo een hand geven. Hij heeft wiet meegenomen en speelt op z’n gemak met zijn pistool. Het verlengde magazijn steekt zo’n tien centimeter onder het handvat uit, de kogels zijn telbaar. ‘Als het financiële gedeelte niet zo aantrekkelijk was geweest, stapte ik ook uit de business’, vertelt Thiago.

Er loopt een oudere vrouw naar de tafel. De zus van één van de leiders is op tv, vertelt ze. Sinds gisteren is ze vermist. Zal wel ergens zijn blijven slapen, werd er gedacht. Nu blijkt dat ze was ontvoerd door de Derde Commando, een rivaliserende bende. Ze is zojuist vermoord teruggevonden. Direct slaat de sfeer om. Het voelt grimmig, er wordt flink gevloekt en uitgebreid gebeld. In deze wijk woedt de gewapende strijd onverminderd door, Furquim Mendes heeft geen WK-stadion. Raimundo peinst. ‘Als Thiago in the game blijft, dragen we hem binnen enkele jaren naar het kerkhof. Net als de rest.’

De namen Lucas, Raimundo en Thiago zijn om veiligheidsredenen gefingeerd.

Edward Geelhoed reisde met het lokaalmondiaal-programma Beyond (y)our World naar Brazilië.

Tijdens het WK voetbal van 2010 in Zuid-Afrika was er stevige discussie over de maatschappelijke effecten van grote sportevenementen. Wie herinnert zich niet de filmpjes van de NOS over de eisen die de FIFA aan organiserende landen stelt? Wie las er niet over leegstaande stadions en de geringe economische impulsen van het WK? De hoge verwachtingen van het WK in Zuid-Afrika zijn zeker niet in alle opzichten uitgekomen. De opbrengsten voor de lange termijn lijken vanuit economisch perspectief gering.

De resultaten van hun onderzoek zijn, als het gaat om het economisch profijt, ontnuchterend. Individuele inwoners van Johannesburg en omliggende townships zijn er, naar eigen zeggen, in hun portemonnee niet op vooruit gegaan. De nieuwe banen bleken tijdelijk, de inkomsten vielen voor veel kleine ondernemers tijdens het WK tegen en liepen na het WK zelfs terug. Tegelijkertijd zijn er andere dan financiële opbrengsten. Het WK heeft invloed op de ‘feel good factor’, het ervaren ‘well being’ in het land en draagt op die manier bij aan andere vormen van kapitaal. Bovendien is het WK een katalysator gebleken voor het opzetten van nieuwe sociale projecten. En ook al zijn deze initiatieven niet allemaal even duurzaam, ze leveren wel een bijdrage aan het sociaal en symbolisch kapitaal in Zuid-Afrika.

De opvallende uitkomst van een onderzoek door studenten van de Universiteit Utrecht is dan ook dat het effect van het WK vooral een sociaal effect was. Juist dit sociale effect, de beleving van een groot sportevenement als het WK Voetbal, spreekt voor het organiseren in landen als Zuid-Afrika of Brazilië.

25 ondernemende studenten gingen zelf op onderzoek uit in Zuid-Afrika

25 ondernemende studenten van de opleiding Bestuurs- en organisatiewetenschap van de Universiteit Utrecht namen het initiatief om zelf op onderzoek uit te gaan. Zij wilden niet over de mensen in Zuid-Afrika maar met de mensen in Zuid-Afrika gaan praten, en vestigden zich zes weken in Johannesburg. Daar spraken ze met gewone Zuid-Afrikanen, van Soccer City tot SoWeTo. Ze struinden door sloppenwijk Alexandra, langs het Cruijff Court in Hillbrow, schuwden geen enkele plek in de stad.

Wat ze daar hoorden, was een veel genuanceerder en completer verhaal dan door de Westerse media over het algemeen gepresenteerd wordt.

Het WK 2010: een gewonnen wedstrijd? Symposium op 14 december

Op 14 december 2011 organiseren de zelfde studenten een symposium, waarop ze hun bijzondere verhaal zullen vertellen. De resultaten van hun onderzoek zijn gebundeld in een prachtig boek, dat dan wordt gepresenteerd.

Tijdens het symposium zullen onder andere Johan van Geijn (KNVB), Antal Crielaard (sportjournalist Trouw) en Maarten van Bottenburg (hoogleraar sportontwikkeling aan de Universiteit Utrecht) in discussie gaan over de resultaten en samen kijken naar de toekomst. Wat kunnen we leren van het WK in Zuid-Afrika en wat zou dat kunnen betekenen voor het WK voetbal van 2014 in Brazilië en andere grote sportevenementen?

De maatschappelijke relevantie van sportonderzoek

De studenten werden bij hun onderzoek intensief begeleid door ervaren (sport)onderzoekers van de Universiteit Utrecht. Frank van Eekeren, bekend van initiatieven als Meer dan voetbal en het WorldCoaches project van de KNVB, was een van hen. Over het studentenonderzoek zegt hij: ‘Sport en sportevenementen hebben overduidelijk maatschappelijke waarde. Dit project van de studenten laat heel mooi zien hoe die waarde vorm kan krijgen en maakt duidelijk dat opbrengsten niet alleen uitgedrukt dienen te worden in een financiële winst- en verliesrekening.’

Het symposium over de effecten van het Wereldkampioenschap voetbal 2010 in Zuid-Afrika vindt plaats op 14 december 2011 tussen 13.00-17.00 uur. Het adres: Bijlhouwerstraat 6, Utrecht.

Het is inmiddels meer dan een jaar geleden dat het WK voetbal in Zuid-Afrika werd georganiseerd. IPS bericht dat het eerste WK op Afrikaanse bodem weinig heeft opgeleverd voor het land. De dure stadions zijn nog lang niet rendabel, en de hulpprojecten die ertoe moesten bijdragen dat ook de arme Zuid-Afrikanen iets aan het miljardenevenement hadden, blijken maar langzaam gerealiseerd te worden.

Voetbalvelden

Zondag 10 juli huldigde de Zuid-Afrikaanse Voetbalbond (SAFA) in de buurt van Bronkhortspruit het zesde voetbalveld in dat sinds vorige zomer met hulp van de Wereldvoetbalbond (FIFA) kon worden aangelegd. De bedoeling is dat in heel Zuid-Afrika 52 goede velden met kunstgras en alle nodige gebouwen verschijnen, waar jongeren uit achtergestelde gemeenschappen hun talenten kunnen ontplooien.

Als alles goed loopt, zullen de voetbalcentra die bij de velden worden gebouwd, bijdragen tot de sociale vooruitgang in de arme wijken eromheen. Maar bij de toespraken in Bronkhortspruit klonk  ongerustheid door, meldt de officiële nieuwssite BuaNews. De gebruikers moeten ervoor zorgen dat het project geen witte olifant wordt, een project dat veel geld kost, maar nauwelijks nut heeft, speechte SAFA-ondervoorzitter Danny Jordaan. Hij bleek vooral beducht voor het gevaar dat de installaties spoedig onbruikbaar zouden kunnen worden door vandalisme.

Klein bedrag voor FIFA

Een deel van de investeringen in de voetbalvelden in armenwijken komt uit de World Cup Legacy Trust, een fonds van 560 miljoen rand (59 miljoen euro) dat de FIFA in December aan Zuid-Afrika overmaakte. Met het geld worden nu projecten gefinancierd die de ontwikkeling van het voetbal in Zuid-Afrika vooruithelpen, maar ook onderwijsinitiatieven en humanitaire projecten.

Voor de FIFA betekende het fonds geen echte aderlating. Volgens de Zuid-Afrikaanse krant Mail & Guardian haalde de Wereldvoetbalbond tijdens het WK van vorig jaar naar schatting 3,2 miljard dollar (2,3 miljard euro) uit sponsorcontracten en de verkoop van televisierechten. Het geld voor het trustfonds komt echter uit de winst op de ticketverkoop, die volgens een studie van  PricewaterhouseCoopers 5,1 miljard rand (534 miljoen euro) opleverde.

Hoge kosten voor Zuid-Afrika

De kosten-batenanalyse voor Zuid-Afrika klinkt minder positief. Schattingen over de totale uitgaven die op rekening kwamen van de Zuid-Afrikaanse overheid, zoals de bouw van nieuwe stadions en de verbetering van de transportinfrastructuur, de massale inzet van de veiligheidsdiensten en de marketingcampagne om genoeg bezoekers te lokken, variëren van zestig tot honderd miljard rand (6,3 tot 10,5 miljard euro).

Bij de aftrap van het toernooi stelde president Jacob Zuma dat het evenement het bruto binnenlands product van Zuid-Afrika in 2010 met een procentpunt zou doen stijgen. Dat bleek achteraf overdreven. Volgens de Mail & Guardian zijn Zuid-Afrikaanse economen het er nu over eens dat het WK Zuid-Afrika een bijkomende groei van 0,2 tot 0,3 procent opleverde. De bouwwerkzaamheden leverden 150.000 tot 200.000 bijkomende banen op, maar dat effect was maar tijdelijk.

Stadions blijven geld kosten

Intussen blijken de nieuwe stadions de Zuid-Afrikaanse belastingbetalers nog altijd geld te kosten, en dat zou nog jaren zo kunnen blijven. Het onderhoud van het stadion van Polokwane, een van kleinere en minder bekende gaststeden van het WK, kost dit jaar 23 miljoen rand (2,4 miljoen euro). Het stadbestuur moet daarvan 17 miljoen rand (1,8 miljoen euro) op tafel leggen.

Het stadion heeft geen echte thuisploegen, en de stad moet grote voetbal- of rugbyclubs geld toestoppen als ze goede affiches willen. Om niet verlieslatend te zijn, zou het stadion elke maand twee wedstrijden moeten kunnen organiseren die meer dan 15.000 toeschouwers trekken. Dat blijkt moeilijk haalbaar voor Polokwane.

Geen Thuisploegen

Ook andere nieuwe of vernieuwde stadions zijn nog niet rendabel. Het Nelson Mandela Bay Stadion heeft wel een thuisploeg, de rugbyformatie Eastern Province Kings, maar zou toch pas ten vroegste binnen twee à drie jaar zelfbedruipend zijn. De problemen zijn nog groter bij de duurste stadions: Green Point in Kaapstad en Moses Mabhida in Durban. Ze zijn allebei ver van wijken met veel voetbalfans gebouwd, hebben geen thuisploegen en hebben het moeilijk de rugbyploegen weg te lokken uit de stadions waar die traditioneel speelden. Het onderhoud en de uitbating van Green Point kost 46,5 miljoen rand (4,9 miljoen euro) per jaar.

(bron: IPS)

Het aantal mensen dat Zuid-Afrika ziet als een land dat een positieve invloed op de wereld heeft, stijgt snel. Gaat het WK voetbal  Zuid-Afrika toch iets positiefs opleveren?

Het was de de laatste hoop van veel Zuid-Afrikanen: het wereldkampioenschap voetbal zou economisch niet veel opleveren, maar het zou de populariteit van het land in de wereld vergroten. Immers landen en grote steden die eerder grote sportevenementen hosten, zagen hun mondiale populariteit stijgen. En dat is toch handig, want een populair land trekt meer toeristen en kan ook rekenen op meer internationale investeerders.

Het moet dan ook een grote opluchting zijn voor veel Zuid-Afrikanen om gisteren (maandag 7 maart) de resultaten van een door de BBC uitgevoerd onderzoek naar de populariteit van landen onder ogen te krijgen. Want wat blijkt: Zuid-Afrika is na Brazilië de grootste stijger qua populariteit: deze nam toe van 35% naar 42%. Nu maar hopen dat dat van invloed zal zijn op de hoeveelheid investeringen en natuurlijk het aantal toeristen dat in de komende tijd het land gaat bezoeken.

Lees het hele onderzoek op de website van de BBC.

Op 18 november is de Twenty Ten tentoonstelling officieel geopend in Kaapstad. De tentoonstelling presenteert een selectie van het werk van de Twenty Ten journalisten die gemaakt zijn voor en tijdens het WK in Zuid-Afrika.

Het tentoongestelde werk gaat zowel om fotografie, geschreven artikelen en multimedia producties. Daarnaast is de documentaire ‘Through our Own Eyes’ vertoond.

De tentoonstelling heeft het doel de kwaliteitsstandaard van de Afrikaanse journalistiek te verhogen en de beeldvorming over het continent te bevorderen. Twenty Ten on the road is een reizende tentoonstelling die ontworpen is om op gemakkelijke en toegankelijke  locaties over het gehele Afrikaanse continent getoond te worden.

Door het multimediale karakter van de tentoonstelling zijn bezoekers in staat om zich een beeld te vormen van de rol van voetbal in veel Afrikaanse samenlevingen en de impact die het WK heeft gehad op het Afrikaanse continent.

Danny Jordaan is genomineerd voor een positie binnen het uitvoerend comité van de wereldvoetbalbond FIFA. Jordaan heeft jarenlange ervaring als voetbalbestuurder, onder andere als hoofd van de organisatie van het WK 2010 in Zuid-Afrika.

Jordaan is een bekend figuur in eigen land en ver daarbuiten. De 59-jarige Zuid-Afrikaan was verantwoordelijk voor de organisatie van het WK Voetbal dat eerder dit jaar in het meest zuidelijk gelegen Afrikaanse land werd gehouden.  Nu is Jordaan door zijn land voorgedragen voor een positie binnen FIFA’s hoogste besluitvormingsorgaan.

Twee van Afrika’s vier permanente posities binnen het uitvoerende comité worden aankomende februari opnieuw ter verkiezing gesteld. Een van deze posities is in handen van de Nigeriaan Amos Adamu. Hij is momenteel geschorst hangende een onderzoek naar een omkopingschandaal, dat naar buiten werd gebracht door de Engelse krant Sunday Times.

De andere plek wordt bezet door de voorzitter van de Ivoriaanse voetbalbond Jacques Anouma. Het is nog onduidelijk of Anouma zich opnieuw verkiesbaar zal stellen.

Bijdrage
Jordaan is de eerste die zijn kandidatuur bekend maakt. De organisatie van het WK zal ongetwijfeld in zijn voordeel werken. ‘Het is belangrijk voor me dat Afrika het gevoel heeft dat ik mijn bijdrage kan leveren,’ zo zei hij. Jordaan’s kandidatuur is vrij uniek omdat hij tracht tegelijkertijd een hoge positie binnen de Afrikaanse voetbalbond CAF als de FIFA te bemachtigen.

De Zuid-Afrikaan, al meer dan twee decennia een voetbalbestuurder, gaf aan steun te genieten van menig voetbalbond in Afrika. Die zijn hard nodig wil hij gekozen worden tijdens de verkiezingen van de Afrikaanse voetbalbond CAF in februari. Deze vinden plaats in Khartoum, Soedan.

Werk van tientallen Afrikaanse journalisten die meededen aan het multimediale project “Twenty Ten” wordt binnenkort tentoongesteld in Kaapstad. Het gaat om foto’s, videoreportages en artikelen van en over het WK Voetbal dat eerder dit jaar in Zuid-Afrika werd gehouden.

De tentoonstelling “Afrika Scoort!” was de hele zomer te zien in het Tropenmuseum in Amsterdam. In de lichthal stond ook een groot podium met daarop werk van de tientallen Afrikaanse journalisten die verslag deden van het WK in Zuid-Afrika. Het podium is nu verscheept via de haven van Rotterdam en zal omstreeks 2 november in Kaapstad arriveren.

De locatie van deze tentoonstelling, “Twenty Ten on the Road”, is perfect: bij het V&A Waterfront in de haven waar de boten naar Robbeneiland varen. Het podium is daar tot en met 18 november te bezichtigen. Het is de bedoeling dat de tentoonstelling ook andere steden in Afrika aandoet, zoals Lusaka (Zambia), Nairobi (Kenia), Dakar (Senegal), Accra (Ghana) en Lagos (Nigeria).

Afrikaans perspectief
Twenty Ten is een initiatief van lokaalmondiaal, Free Voice en World Press Photo. Niet minder dan 135 journalisten uit 34 landen in Afrika werden opgeleid in verschillende mediale disciplines om verslag te doen van het WK in Zuid-Afrika vanuit Afrikaans perspectief. Geen verhalen over hongersnoden, oorlogen en aids, maar vooral over de positieve, mooie kanten van het continent.

Twenty Ten bracht onder andere het prachtige boek Africa United en twee documentaires (over Didier Drogba en George Weah) voort.

Wordt het positieve imago van Zuid-Afrika na het WK te grabbel gegooid?

De Zuid-Afrikaanse regering wil een nieuwe, verregaande mediawet invoeren. Hierin bepaalt de overheid welke informatie geheim is en staat op het publiceren van deze informatie een gevangenisstraf van maximaal 25 jaar. Tegenstanders vrezen het einde van de persvrijheid.

De grondwet van Zuid-Afrika, opgesteld in 1996, is een van de meest progressieve ter wereld. Vooral de persvrijheid en de vrijheid van meningsuiting zijn hierin zeer goed gewaarborgd. Regeringspartij ANC wil een nieuwe mediawet invoeren die deze vrijheden danig inperkt.

Daarnaast heeft de regerende ANC-partij een voorstel ingediend om een staatstribunaal op te richten, dat de zelfregulerende Press Council vervangt.

Om de daad bij het woord te voegen, werd onderzoeksjournalist Mzilikazi wa Afrika begin augustus op de burelen van zijn krant, de Sunday Times, gearresteerd en verhoord. De intimidatie volgde op de aanklacht die een regionale ANC-politicus tegen hem had uitgevaardigd. Begin september werden alle aanklachten tegen de journalist ongegrond verklaard.

Politieke domheid

Het is de vraag waarom de Zuid-Afrikaanse pers juist nu onder vuur ligt, stelt Guy Berger, professor aan de School voor de Journalistiek van Rhodes University in Grahamstown. Het lijkt er sterk op dat het ANC het positieve imago van Zuid-Afrika na het houden van het WK Voetbal eerder dit jaar aan het verkwanselen is. ‘Het nieuwe imago wordt nu slachtoffer van politieke domheid,’ zo zegt Berger.

Het domme aan de pogingen van het ANC om de persvrijheid te ondermijnen, zo gaat Berger verder, is dat de partij de grootschalige binnen- en buitenlandse verontwaardiging compleet heeft onderschat.

Berger stelt dat persoonlijke factoren ten grondslag liggen aan de nieuwe mediawet. Corruptieschandalen met top ANC-functionarissen in de hoofdrol worden breed uitgemeten in de landelijke pers. Ook de buitenechtelijke relaties van president Zuma en de vage zakentransacties van zijn familieleden vinden regelmatig hun weg naar de voorpagina’s van de kranten.

Het zijn zaken die de elite ernstig in verlegenheid brengen. Tegenstanders zeggen dan ook dat de nieuwe mediawet niets meer is dan een middel om vervelende journalisten te dwarsbomen.

Calculaties

Politieke calculaties spelen ook een rol, stelt Berger. ‘Een tijdlang waren de rivalen binnen het ANC alleen bezig elkaar te bevechten. Regelmatig werd er naar de pers gelekt om tegenstanders zwart te maken. Dit gebeurde in het bijzonder in de strijd tussen de vorige president Mbeki en de huidige, Zuma.’

Berger: ‘Nu, in 2010, komen de rivalen tezamen in hun afkeer van een gemeenschappelijke vijand: de pers. Het ANC kan zo gemakkelijk een zondebok aanwijzen voor alle sociale problemen in het land. De partij stelt dat de “reactionaire” pers zich niet opstelt ten behoeve van overheidsprogramma’s.’

President Zuma zelf zegt dat de zelfregulering binnen de journalistiek niet werkt. Journalisten zouden zich teveel vrijheden permitteren en daarmee zou de kwaliteit van de pers snel achteruit hollen.

Werkloosheid

Verhalen over misbruik van toelagen van parlementariërs en ministers die in de duurste hotels verblijven, contrasteren sterk met de levens van de Zuid-Afrikanen die op hen hebben gestemd. Het ANC regeert het land al 16 jaar maar wist de werkloosheid, die nu op 40 procent staat, niet terug te dringen. De meerderheid van de bevolking profiteert niet van het sociale zekerheidsstelsel.

Het ironische aan het succes van het WK, stelt Berger, is dat het verwachtingspatroon van de bevolking is gegroeid. Nu de regering haar beloften niet kan waarmaken, nemen de protesten toe. Amper een maand na afloop van het evenement legden stakingen van leraren en andere ambtenaren het land plat.

Het past allemaal in het plaatje van het ANC om de persvrijheid in te dammen. ‘Ze hebben de illusie dat als de pers kan worden gemuilkorfd, hun eigen leiderschap er beter uitziet, sociale problemen worden opgelost, en lokale protestacties worden stopgezet,’aldus Berger.

Campagne

Of het de leiders van het ANC gaat lukken is een geheel andere kwestie. Journalisten, scholen voor de journalistiek en verschillende groeperingen laten het er niet bij zitten. Momenteel wordt er een grote campagne gehouden om het publiek te informeren over de gevaren van het indammen van de persvrijheid.

Mocht de nieuwe mediawet worden ingevoerd, dan zal deze worden voorgelegd aan het Constitutionele Hof. ‘De voorgenomen repressie zal waarschijnlijk worden geblokkeerd. Dat zal een flinke opsteker zijn voor journalisten in Zuid-Afrika en ver daarbuiten,’ aldus Berger.

De quotes van Guy Berger zijn verkregen uit de nieuwsbrief van de Commonwealth Journalists Association (CJA) van oktober 2010.

De familie van Shepherd in Zimbabwe. Foto: Maarten Boersema

Men vreesde voor xenofobisch geweld na afloop van het WK Voetbal in Zuid-Afrika. Maar tot nu toe bleef geweld tegen vluchtelingen uit de omliggende landen uit. Shepherd en andere Zimbabwanen blijven ondertussen hun geluk beproeven in Afrika’s meest welvarende land.

Door Maarten Boersema

De avond van de finale van het WK in Zuid-Afrika herinner ik me niet alleen vanwege Andrès Iniesta, maar ook vanwege berichten in de media over zogenaamd op handen zijnde xenofobisch geweld in Zuid-Afrika. Arme Zuid-Afrikanen zouden vluchtelingen in hun land met geweld gaan bestoken, omdat zij banen zouden ‘stelen’.

Voor en tijdens het WK had Zuid-Afrika een doel waar de gehele bevolking naar toe werkte en waar men voor leefde. Voetbal was de bindende factor voor een verdeeld land. Meer nog, het toernooi zorgde ook voor veel werk. De vrees bestond echter dat na het WK een stroom aan xenofobisch geweld zou gaan plaatsvinden, mede omdat de extra banen na het toernooi direct zouden verdwijnen.

Men dacht terug aan 2008, toen zich ernstig geweld voordeed in enkele grote steden. Een dergelijke geweldsexplosie bleef uit; wel keerden bezorgde Zimbabwanen uit Johannesburg en Kaapstad terug naar hun eigen land. Als wij enkele weken na de finale arriveren bij de grens in Beithbridge, merken we weinig meer van deze taferelen. Aan de Zimbabwaanse kant van de grens zou er een vluchtelingenkamp zijn ingericht, maar daar wil autoriteit noch hulporganisatie van weten.

Pretoria
In Zimbabwe gaan we op bezoek bij Shepherd, een man die tot voor kort in Zuid-Afrika leefde en voornamelijk werkte. Hij is vergelijkbaar met twee Zimbabwanen, Quinten en Acadia, die we in Pretoria op straat hebben ontmoet. Zij zijn samen met tientallen andere mannen elke avond op de veranda van het koffiehuis in het centrum van Pretoria te vinden. Ze slapen er op de betonnen vloer en onder dunne dekens.

Quinten en Acadia vertrokken in 2009 naar Zuid-Afrika omdat er in hun moederland geen werk was. ‘Dat ik niet kon werken maakte me depressief,’ zegt Quinten. Het leven in de straten van Pretoria beschrijven ze als het bestaan van een “rolling stone” die wordt voortbewogen op de wind. De mogelijkheid om bij het door de plaatselijke kerken bemande koffiehuis te slapen, blijkt een van de weinige zekerheden in hun leven. Af en toe wordt hen toegeschreeuwd dat ze moeten teruggaan naar hun eigen land. Xenofobisch geweld hebben ze niet meegemaakt.

Platteland
Wij ontmoeten dus Shepherd, op een afstand van ongeveer 600 kilometer bij de mannen uit Pretoria vandaan. Hij woont met zijn gezin op het Zimbabwaanse platteland in twee stenen hutten. Een simpele omheining bakent het schoon en goed onderhouden woonerf af. Op loopafstand van zijn huis heeft Shepherd twee stukken landbouwgrond.

In 2008 verliet hij zijn kleine territorium om net als Quinten en Acadia in de straten van Pretoria zijn geluk te beproeven. Hij moest noodgedwongen zijn gezin verlaten omdat er door de politieke en economische crisis in Zimbabwe niet meer voldoende voedsel voor hem en zijn gezin te vinden was. Zes maanden leefde hij in Pretoria op straat. Soms verrichte hij zwaar lichamelijke arbeid, soms moest hij weken wachten op werk.

Shepherd was verstoten van zijn familie en zijn familie was verstoten van hem. Een moeilijke tijd, zegt zijn vrouw eufemistisch.

Verlangen
Shepherd keerde ooit terug naar Zimbabwe omdat hij van verlangen naar zijn gezin niet meer kon slapen. ‘Wanneer je ouder wordt, heb je elkaar steeds meer nodig,’ zegt hij om zijn verlangen te illustreren. Met het zuurverdiende geld keerde Shepherd daarom weer terug.

In 2009 besloot hij om nog een keer te gaan. ‘Het ging niet om het voedsel maar om de extra dingen voor de familie,’ legt Shepherd uit. Met extra dingen bedoelt hij schriften, uniformen en andere zaken voor zijn schoolgaande kinderen. Ditmaal beschikte Shepherd over een paspoort en dus nam hij de officiële grensovergang. Het gevaarlijke “borderhoppen” was niet meer nodig.

Er zijn nog altijd mensen die “borderhoppen”. Deze mensen hebben geen geld voor een paspoort. Ze kunnen bij de grens ook niet het bedrag betalen om de douane om te komen. Toch willen ze naar Zuid-Afrika om daar geld te verdienen voor hun gezin. Ze  kiezen daarom voor de gevaarlijke weg over hekken en door rivieren met de kans beroofd of gepakt te worden.

Crisis
Shepherd maakte aan het begin van de economische crisis de keuze: liever een huis op het platteland dan een verblijf in de stad. Leven op het platteland is immers goedkoper dan in de stad. Daarbij is er de mogelijkheid om zelf voedsel te verbouwen. Voor werkloze mensen in de stad is dat lastiger.

Quinten en Acadia zijn daar een voorbeeld van. In Zimbabwe was de een kleermaker, de ander had net een opleiding geschiedenis afgerond. Dat was niet voldoende om rond te komen en daarom leven ze op straat in Zuid-Afrika. Slachtoffer voelen ze zich niet. Onder de jas van Acadia schuilt een stropdas. ‘Ik moet er toch netjes uitzien wanneer ik naar de bibliotheek ga.’ Quinten: ‘We nemen het leven zoals het komt.’

Beesie
Thuis in Zimbabwe toont Shepherd trots zijn stukken grond, terwijl zijn kleine zoon vrolijk met een Beesie voor hem uithuppelt. Tegelijkertijd spreidt Shepherd zijn toekomstplannen uit. ‘Ik wil een kleine handel in tweedehands kleren opzetten.’ Door tweedehands kleren in Mozambique te kopen en die in Zimbabwe te verkopen en door zijn landbouwactiviteiten hoopt hij zijn gezin te kunnen onderhouden.

Toch gaat hij aan het eind van het jaar voor korte tijd terug naar Zuid-Afrika. ‘Ik moet een schooluniform voor mijn zoon aanschaffen.’ Achter zijn witte tanden schuilt tomeloze hoop.

De angst voor xenofobisch geweld na het WK weerhoudt Zimbabwanen en Mozambikanen er niet van naar het welvarende Zuid-Afrika te verhuizen. Daarvoor is de economische situatie in eigen land te slecht. Mogelijk xenofobisch geweld nemen zij op de koop toe. In de tussentijd vindt hoop zijn eigen weg.

Tienduizenden toeristen reisden afgelopen zomer naar Zuid-Afrika om het grootste voetbalfeest ter wereld te vieren. Maar blijft de glans van het evenement nu de stofwolken van het WK zijn neergedaald? Theologiestudenten Maarten Boersema en Ruard Stolper reisden enkele weken door zuidelijk Afrika, op zoek naar hoop in de schaduw van het WK. Het project werd mede mogelijk gemaakt door NCDO.

Het was al een thema tijdens het wereldkampioenschap: de mate waarin journalisten verslag konden doen van het evenement in Zuid-Afrika leek onder druk te staan van de regelgeving die de FIFA aan journalisten als vereiste had gesteld. Maar recent ontstond ook opwinding over maatregelen die de Zuid-Afrikaanse regering had genomen, die volgens velen de persvrijheid in het land in gevaar zouden brengen.

Zo werd onlangs een tribunaal in het leven geroepen die disciplinaire maatregelen tegen journalisten kan nemen en werd een wetsvoorstel aangenomen waardoor journalisten gevangen kunnen worden gezet als ze informatie publiceren die de overheid geheim wil houden.

Internationale persbureaus, waaronder The Associated Press, Agence France-Presse Bloomberg en Reuters, reageerden verontrust, maar president Jacob Zuma liet onlangs weten niet bang te zijn dat er vrijheden op de tocht staan. Volgens Zuma heeft Zuid-Afrika een van de meest progressieve grondwetten ter wereld. Op Nu.nl verzekerde hij de media dat ‘de regering volledig achter persvrijheid blijft staan zoals dat is vastgelegd in de grondwet’. Het Zuid-Afrikaanse parlement moet overigens nog wel stemmen over de voorgestelde wetten, maar aangezien het parlement wordt gedomineerd door de regeringspartij ANC, lijkt het slechts een formaliteit voordat de wetten worden aangenomen.

Bron: Nu.nl

Foto's: Thierry Gouegnon/Twenty Ten

Selay M. Kouassi/ Twenty Ten

De Afrikaanse voetballers die neerstreken in Zuid-Afrika droomden ervan de 18-karaats massief gouden beker van de FIFA op de avond van 11 juli 2010 in de wacht te slepen. Een steeds groter aantal mensen wordt eveneens aangetrokken door het zeldzame metaal en zij komen vanuit heel Afrika om in de mijnen van Zuid-Afrika te gaan werken. Maar voor zowel de spelers als de mijnwerkers is er geen gouden weg die leidt naar Zuid-Afrika 2010.

De Afrikaanse spelers werden in een vroeg stadium uitgeschakeld, maar illegale mijnwerkers uit Zimbabwe en Mozambique worden nog steeds aangetrokken tot deze langdurige wedstrijd zonder regels. Bij illegale mijnbouw is er, in tegenstelling tot het WK van de FIFA, geen maximum aantal deelnemers; deze wedstrijd kost de deelnemers vaak het leven nadat ze klem kwamen te zitten in een vicieuze cirkel van armoede.

Elliot Nkunda (niet zijn echte naam) is een 24-jarige illegale mijnwerker uit Zimbabwe. Zijn verhaal is typisch voor dat van veel mensen uit Zimbabwe of Mozambique die illegale mijnbouw bedrijven in schacht 1 van de gesloten Harmony Gold Mine’s President Steyn aan de rand van Welkom, een plaats in het Free State gebied. Vijf jaar geleden ontvluchtte hij de armoede van Zimbabwe en vestigde hij zich in Welkom, hopend op betere tijden. Hij was vastbesloten om zijn lot te veranderen. Die vastberadenheid zien we ook terug in de Afrikaanse voetballers die deelnamen aan het WK.

‘Vijf illegale mijnwerkers omgekomen in gesloten Free State mijn’ was de treurige kop op de officiële website van de SABC, slechts drie dagen nadat Zuid-Afrika een moeizaam gelijkspel had gespeeld tegen Mexico in de openingswedstrijd van groep A. Het ongeluk gebeurde in Harmony Gold President Steyn 1. Een ingestorte mijngang, ondergronds vuur en explosies maakten deel uit van het ongeluk dat die dag werd uitgestort over de legale en illegale mijnwerkers. Elliot weet dat hem een soortgelijk lot ten deel kan vallen, maar hij is niet bang. Hij denkt dat ieder mens een dode is die uitstel van executie heeft gekregen. ‘Ik ga een vermogen opbouwen met goud, koste wat het kost […]. Mijn lot is nog niet bezegeld,’ zegt hij trots.

Elliot is jong en onervaren, net als de meeste van de zes Afrikaanse landen die meedoen aan het WK van 2010, maar hij is vastbesloten om zijn nieuwe, criminele, onderneming succesvol te maken. Elliot trok zonder enige opleiding of ervaring naar Zuid-Afrika in de hoop dat hij met z’n spierballen een bestaan kon opbouwen in een land dat wordt geteisterd door torenhoge werkloosheid. De illegale mijnbouwbedrijven die door sommige Zuid-Afrikanen en Zimbabwezen zijn opgezet verwelkomden Elliot.

Welkom, de Gouden Stad!
Toen hij pas aankwam in Zuid-Afrika verbleef Elliot in G-Hostel, aan de rand van Welkom. De bergen mijnafval en de schachtbokken waarmee het landschap rond Welkom (160 km ten noordoosten van Bloemfontein) is bezaaid, zeggen genoeg over de belangrijkste activiteit in deze stad. Welkom levert zelfs de grootste hoeveelheid goud in de hele Free State provincie.

Als je iemand op straat de weg vraagt in Welkom, dan krijg je een grijns vol gouden tanden te zien. Gouden tanden zijn modieus in Welkom. ‘Tanden stellen niets voor als er geen goud op zit,’ zegt Abraham Mudiwa, een tiener die met z’n maten voetbalt op een zanderig veldje langs de weg. ‘Je moet zorgen dat je tanden opvallen.’

De mijnbouw in Welkom was een bron van inspiratie voor de plaatselijke zangeres, Yondo Sabela, beter bekend als ‘Nono’. Zij heeft twee liedjes geschreven over de relatie tussen mensen en goud. ‘Dit is Impilo,’ zegt Nono. Ze richt haar wijsvinger op de achterkant van haar eerste CD. ‘Dat betekent leven,’ voegt ze eraan toe. ‘Goud maakt deel uit van het leven van de mensen die in Welkom wonen. Het maakt deel uit van de mode, de kunst, van alles. We werken ervoor en we sterven ervoor.’

G-Hostel
De mijnen in Welkom trekken steeds meer mensen aan uit Zimbabwe, Botswana en Mozambique die vluchten voor de politieke onrust en de economische druk. Zij wonen in G-Hostel. De verfijnde architectuur van Welkom staat in schril contrast met het groepje ruwe, betonnen gebouwen die samen G-Hostel vormen, het centrum van de illegale goudmijnindustrie in Welkom.

Het afval dat zich ophoopt rond G-Hostel doet vragen rijzen over de hoeveel goud die hier wordt gevonden. Er zijn geen uiterlijke tekenen van rijkdom in de kleine flatjes, of rond de polsen of nekken van de bewoners. Maar het goud dat de bewoners op hun tanden laten zetten, komt allemaal hier vandaan. In G-Hostel waren er enkele uren voor de tweede groepswedstrijd van Zuid-Afrika tegen Uruguay nauwelijks tekenen van ondersteuning voor Bafana Bafana. Geen groot scherm op het binnenplein, geen vlaggen aan de muur of aan de talloze kledinglijnen die tussen de gebouwen hangen.

Enkele kinderen spelen naast een hoop vuilnis, in het zicht van hun norse ouders die de tekenen van de goudsmelterij op hun gezichten dragen. Hun winddichte truien en helmen kunnen de brandwonden op hun gezichten nauwelijks verhullen. Hun verschijning en zelfs hun stilte zegt genoeg over de toestand waarin deze mensen moeten leven.

Enkele duistere, vieze vaten die in de hoek staan, zijn getuigen van de plaatselijke smelterijen. Ze gebruiken de vaten om het erts op hoge temperatuur te smelten zodat ze het goud kunnen winnen. Het klopt dat de meeste bewoners van G-Hostel uit Zimbabwe komen, en dat Zimbabwe niet deelneemt aan de wedstrijd voor de gouden beker van de FIFA, maar ze zouden tenminste kunnen juichen voor het team van hun gastland! Voor de meeste van deze ‘Zama Zama’s’ (illegale goudzoekers) is de obsessie om rijk te worden met illegale mijnbouw veel sterker dan het genot van een wedstrijd. ‘De meeste spelers hebben geld gespaard. Ze spelen alleen voor de roem en voor de lol,’ zegt een Zama Zama die anoniem wil blijven. ‘De wedstrijd betekent niet zoveel voor me. Ik worstel voor mijn bestaan.’

Toen hem werd gevraagd naar het dagelijkse leven van een Zama Zama in G-Hostel, ging onze anonieme spreker er snel vandoor. Het is lastig voor een ‘buitenstaander’ om inzicht te krijgen in het leven van een Zama Zama in G-Hostel. De Zama Zama’s zijn erg wantrouwig. Voor hen is iedere buitenstaander een spion of iemand die connecties heeft met de politie.

De politie doet vaak invallen in G-Hostel om de bewoners op te pakken, waardoor de Zama Zama’s wantrouwig staan tegenover vreemden of indringers. Maar als ze ontkomen aan de armoede en behoren tot de ‘nouveau riche’, dan praten ze openlijk met iedereen die het maar wil horen over hun daden en is het zelfs lastig om hen stil te krijgen als ze eenmaal op gang zijn gekomen na een paar flessen bier.

Afro Vibes is hun favoriete plek om samen te komen roddelen.

Afro Vibes!
Afro Vibes is een gezellige en leuke bar met moderne bankstellen en zachte discoverlichting. Het trekt de meeste grote jongens aan die heersen over de illegale mijnbouw in Welkom. Ze komen hier om zich te ontspannen en naar de wedstrijden te kijken. Afro Vibes is relatief duur voor Welkomse begrippen, maar de klanten met gouden tanden betalen met een brede grijns en geven zelfs fooi.

De meeste gasten van Afro Vibes hebben connecties met G-Hostel, maar het zijn geen typische bewoners. De gasten dragen nieuwe gele-en-groene windbrekers en trainingspakken voor aanvang van de wedstrijd. Het geluid van de beroemde vuvuzela’s overstemt de zachte Afro Jazz en creëert een stadionsfeer in de bar.

In de belangrijkste ruimte hangen vier grote schermen aan de muur die zijn versierd met de Zuid-Afrikaanse kleuren. Er staat een plaatselijke sportzender op die de wedstrijd gaat uitzenden. De hoop van de fans dat het gastland door zou gaan naar de eliminatieronde wordt de grond in geboord na de 3-0 overwinning van Uruguay.

Dit verlies leidt tot grote wanhoop bij velen, en doorgang naar de tweede ronde hangt voor Zuid-Afrika aan een zijden draadje. De teleurgestelde fans blijven hoop houden en beginnen hun vertrouwen te stellen in andere Afrikaanse teams. Ze praten over de prestaties van Didier Drogba, Samuel Eto’o, en andere Afrikaanse topspitsen. Hoop, die zo bleek later, ijdel zou zijn.

Hoewel de zes Afrikaanse landen steun ontvingen vanuit thuis, bevond Elliot zich in Zuid-Afrika niet op ‘vriendschappelijk terrein’. ‘Ik had geen papieren en moest me verstoppen voor de politie, maar ik kon omgaan met deze situatie […] maar vreemdelingenhaat! Hoe kun je je verstoppen voor vreemdelingenhaat? Het is er nu eenmaal en je komt er niet omheen,’ zegt Elliot.

De jonge avonturier had het moeilijk voor hij werd opgeleid door een legale mijnwerker die hem een paar trucjes leerde om het zeldzame metaal te winnen. Toen hij besefte dat hij veel wist, verlieten hij en enkele maten G-Hostel en trokken ze naar Harmony Gold President’s Steyn 1, een verlaten mijn aan de rand van Welkom.

Onderweg naar een gesloten mijn
De hobbelige weg naar de verlaten mijn wordt smaller door het hoge gras dat welig groeit in de oranje aarde van het Zuid-Afrikaanse veld. Dit gebied is opmerkelijk leeg en het enige teken van menselijke activiteit of aanwezigheid is een gepantserde wagen van de Protea Coin Group die aan de voet van de schachtbok staat geparkeerd.

Hier wonen Elliot en zijn vijf maten. ‘We zijn hier vanwege het goud. We beschouwen deze plek als ons thuis. We slapen hier, koken hier, we doen alles hier,’ zegt hij. Het vertrouwen winnen van een illegale mijnwerker en met hem praten over zijn werk naast een gesloten mijn is een taak die zowel geduld als stoutmoedigheid vereist. Toen Elliot er eenmaal zeker van was dat zijn gesprekspartners geen vermomde politieagenten waren, klapte hij uit de school. ‘Het is illegaal om hier te zijn en ik kan worden neergeschoten door de politie als ze me hier betrappen,’ zegt hij. Hij is zich bewust van de problemen die hem dan te wachten staan, maar hij wil niet ophouden voor hij het gele metaal heeft gevonden.

Elliot en zijn maten hebben geen geld om het beveiligingspersoneel om te kopen zodat ze ondergronds kunnen gaan zoeken zoals vele andere Zama Zama’s. In plaats van te zoeken naar de grote schat in het ondergrondse gebied, proberen ze rond te komen van het goudstof dat ze verzamelen rond de smelterij. Ik verzamel het stof rond de fabriek. Ik bewerk het en maak een goot. Ik gebruik stukken vloerbedekking en maak er een net van, en dan gooi ik de aarde op dat net en giet ik er water overheen. Het tapijt werkt als een net en houdt al het goud vast.’

Voor hij klaar is met zijn uitleg over de manier waarop de Zama Zama’s goud winnen, verdwijnt Elliot letterlijk in het hoge gele gras. Enkele seconden later stopte er een patrouillewagen van ‘Protea Security’ en de bestuurder verzocht ons het gebied te verlaten voor we onvriendelijk zouden worden behandeld.

Hoe wist Elliot dat de patrouillewagen eraan kwam? Dat geheim kent alleen hij. Elliot komt tevoorschijn uit het gras en vertelt over zijn bittere ervaring: ‘Op een dag werd ik hier opgepakt door de politie en ik moest hen betalen om vrij te komen. Ik had geen keuze.’ De spits van Uruguay, Luiz Suarez, die een schot op het doel met beide handen afweerde, deed de hoop uiteenspatten van een continent dat ervan droomde dat het enige overgebleven Afrikaanse team de halve finale zou bereiken. De dromen van Elliot waren voorbij toen hij werd opgepakt door de politie.

Elliot had het bijna gered. Hij was zo dicht bij zijn doel toen hij werd opgepakt door de politie langs een verlaten mijn. Hij had genoeg geld gespaard om zijn droom te verwezenlijken: hij wou auto’s kopen en terugkeren naar Zimbabwe om daar een transportbedrijf op te zetten en zijn familie te ondersteunen.

In ruil voor zijn leven en zijn vrijheid gaf Elliot hen al het geld dat hij had verzameld door al die jaren goud te verkopen. Hij bleef achter met een bitterzoete smaak in zijn mond na de goudkoorts, maar wil nu opnieuw beginnen met meer zelfvertrouwen en vastberadenheid dan voorheen. De moed en toewijding van Elliot om zijn droom te verwezenlijken zouden de Afrikaanse spelers moeten inspireren die werden gedwarsboomd op hun pad naar het winnen van de felbegeerde gouden beker, die van het FIFA WK van 2010.

The Boston Globe’s “Big Picture” staat bekend om haar fantastische fotoreportages. Deze keer valt vooral een serie van Reuters fotograaf Finbarr O’Reilly erg op. O’Reilly fotografeerde een groep van 450 arme blanken krottenwijkbewoners in een kamp in Krugersdorp dicht bij Johannesburg.

Armoede in Zuid-Afrika wordt vooral geassocieerd met de zwarte bevolking, maar nu het “veiligheidsvangnet” van de apartheidregering voor blanken is weggevallen raken ook blanke Zuid-Afrikanen verstrikt in de “armoedeval”. Het aantal arme blanken is uiteraard vrij klein in vergelijking met het aantal zwarte armen, maar stelt O’Reilly op de website ‘ Onderzoekers schatten dat van de 4,5 miljoen blanken in Zuid-Afrika, ongeveer 450.000 onder de armoedegrens leven, terwijl 100.000 worstelen om te overleven.”

Bekijk de schitterende foto-serie op de website van de Boston Globe.