Het begint een terugkerend verhaal te worden: Zuid-Afrikaanse voetballers die in opspraak raken. Het nieuwste schandaal speelt zich af rondom de Jeffrey Ntuka. De verdediger van de Kaizer Chiefs is gearresteerd door de Zuid-Afrikaanse politie.

Ntuka, die in het verleden nog onder contract stond bij Chelsea, werd samen met zijn 18-jarige vriendin opgepakt. De beschuldigingen liegen er niet om: Ntuka wordt aangeklaard voor openbare dronkenschap en intimidatie van politieagenten.

Eerder deze week kwam de politie in actie, na berichten van geluidsoverlast: Ntuka vierde een feestje met zijn vriendin en zeven vrienden, maar weigerde om de muziek, die uit zijn auto schalde, zachter te zetten. De politie riep versterking in, nadat Ntuka de agenten uitschold. De agenten voelden zich geïntimideerd en riepen versterkingen op. Nadat die gearriveerd waren werd de hele groep, inclusief Ntuka gearresteerd, aldus de Zuid-Afrikaanse krant de Sowetan.

Het is niet de eerste keer dat de Zuid-Afrikaanse voetballers in opspraak komt: in 2009 werd Ntuka al aangehouden: met een behoorlijke hoeveelheid alcohol was hij achter het stuur gekropen. Zijn manager gaf destijds al toe dat de speler persoonlijke problemen had.

Maar Ntuka is niet de enige Zuid-Afrikaase speler die opvalt buiten het veld: tijdens de Confederation Cup werd Bafana Bafana verdediger Bryce Moon gearresteerd, nadat hij een vrouw dood had gereden. De verdediger was op de terugweg van een feest van de Bafana Bafana selectie, na de goede prestaties van het team, dat de halve finales bereikt. De  aanklacht tegen Moon lijkt inmiddels geseponeerd te zijn.

Steve Pienaar werd september 2008 thuis gearresteerd door de Britse politie, de aanklacht: mishandeling van een vrouw. Pienaar, Moon en Ntuka komen op de lijst van Zuid-Afrika’s beroemdheden die in aanraking komen met de politie. Op de lijst van elf beroemdheden, die door De Sowetan werd gepubliceerd, staan vijf voetballers.

Het lijkt tijd dat de Zuid-Afrikaanse voetbalbond maatregelen neemt om voetballers beter te begeleiden hoe om te gaan met hun verworven status.

In de rubriek Uitgelicht duiken we de diepte in met een speler die de afgelopen tijd veel in het nieuws was. Deze week, Mabi Mputu, de ster van DR Congo én van het gehele Afrikaanse continent.

Afgelopen weekend won TP Mazembe de Afrikaanse Champions League. Absolute sterspeler van de Congolese club is Mabi “Tresor” Mputu (24). In Afrika wereldberoemd maar in Europa (nog) vrij onbekend, behalve dan bij de echte Afrika-kenners zoals Arsene Wenger. De Franse coach tracht Mputu al lange tijd naar Arsenal te halen. Hoog tijd om de Congolees onder de loep te nemen.

Mabi Mputu is op 10 december 1985 geboren in Lubumbashi, of zoals wij Nederlanders het vroeger noemden, Elisabethstad. Lubumbashi is de op één na grootste stad van de Democratische Republiek (DR) Congo en herbergt twee grote voetbalclubs. Een daarvan is TP Mazembe.

Gouden jaren

De club heeft een lange geschiedenis. Tijdens de gouden jaren van het Congolese voetbal won TP Mazembe twee keer de Afrikaanse Champions League. In 1968 en 1969 waren zij de besten van Afrika. De club bracht DR Congo (toentertijd nog Zaïre) roem en faam, zoals Ajax dat in het midden van de jaren ‘70 voor Nederland deed. Zaïre zelf won in die tijd twee keer de Afrika Cup.

Daarna ging het echter bergafwaarts met de club én met het voetbal in DR Congo. De alleroudste fans die tijdens de “Swinging Sixties” TP Mazembe steunden, houden vol dat het jaar 1970 niet alleen het einde inluidde van hun club, maar ook van de mooiste periode uit de voetbalgeschiedenis in het algemeen.

De Congolese fans hebben een punt. Het Brazilië van Pelé won alles met geweldig mooi voetbal maar zijn hoogtijdagen eindigden ook dat jaar. Ook het totaalvoetbal van Rinus Michels en Johan Cruijff stond toen nog in de kinderschoenen.

Mabi Mputu

Diezelfde fans hadden hun hoop al opgegeven dat de glorietijd weer zou herleven. En toen was daar Mabi Mputu, die 41 jaar later op schot begon te raken. Samen met de steenrijke eigenaar van TP Mazembe, Moise Katumbi, zorgde hij ervoor dat het Congolese voetbal uit de vergetelheid raakte.

Het jongensboek begint in 2005 tijdens een kwalificatiewedstrijd voor het WK tussen DR Congo en Zuid-Afrika. Mputu mag zijn eerste interland spelen. En warempel, hij scoort meteen de winnende goal!

Vanaf dat moment is hij de vaste spits van het Centraal-Afrikaanse land. Ook bij zijn club begint het beter te lopen. Anno 2009 heeft hij in drie Afrikaanse Champions Leagues gespeeld en tijdens twee van die toernooien werd hij topscorer. Zijn statistieken: 33 goals in 31 wedstrijden.

Arsenal

Als hij zo goed is, hoe kan het dan dat “Tresor” nog steeds in Afrika speelt? Door de jaren heen hebben nogal wat grote clubs interesse getoond in de aanvaller: Bayern Munchen en Ajax Capetown maar ook clubs uit Frankrijk, België en Engeland. In 2007 bood Arsenal hem zelfs een stage van 10 dagen aan. Volgens de kranten verliep de stage goed maar kwamen de twee partijen er contractueel niet uit.

Eén van de verhalen die de ronde doet, is dat de rijke eigenaar van de club Mputu vroeg te blijven. Opvallend of niet: Mputu werd vanaf dat moment een van de best betaalde voetballers van heel Afrika met een maandsalaris van 10.000 dollar. De spits is het geld dubbel en dwars waard; alleen al het winnen van de Champions League leverde zijn club 1,5 miljoen dollar op.

Mputu over waarom hij in de Democratische Republiek Congo bleef spelen: ‘Ik zei tegen mezelf dat ik eerst iets wil bereiken met Mazembe voor ik vertrek. Nu, na het winnen van de Champions League, voel ik mij voldaan.’

Transferwaarde

Met andere woorden, hij vertrekt uit Afrika. In het begin van het jaar deed hij met zijn land mee om het African Nations Championship (CHAN) in Ivoorkust. Hier vijzelde hij zijn transferwaarde op door de Gouden Bal te winnen. Na het winnen van de Champions League is zijn waarde nog meer gestegen. Het liefst gaat hij vóór de start van de volgende Afrika Cup (januari 2010) al naar Europa. Dan, immers, is de transfersom nog te betalen en is de transferperiode van de UEFA nog open.

Voetballers en trainers zien hem graag in Europa. Claude Le Roy, de oud-bondscoach van DR Congo, Ghana, Senegal, Kameroen en vele andere Afrikaanse landen (en tevens de ontdekker van Samuel Eto’o) omschrijft Mputu maar al te graag als een betere versie van Eto’o.

Ook spelers zijn lyrisch. Na zijn stage in 2007 bij Arsenal ging de Afrikaanse enclave van Arsenal samen eten. Mputu was ook uitgenodigd. De Togolees Adebayor stond op en zei dat Mputu’s voetbalvaardigheden in Europa thuis horen.

Houdt de transfermarkt in de gaten, want het is vrijwel zeker dat deze onbekende, ruwe diamant naar Europa gaat verhuizen.

Tout-Puissant Mazembe is de nieuwe kampioen van Afrika. De ploeg uit de Democratische Republiek Congo versloeg op zaterdag het Nigeriaanse team Heartland FC met 1-0 en was daarmee over twee wedstrijden ternauwernood de betere partij.

Eén doelpunt was genoeg voor de mannen uit Lubumbashi. De eerste wedstrijd in Nigeria eindigde in een krappe 2-1 overwinning voor de thuisploeg. TP Mazembe wint de CAF Champions League dus uiteindelijk dankzij slechts één uitdoelpunt en mag een prijzengeld van 1,5 miljoen dollar mee naar huis nemen.

Eigen doel

Gemakkelijk ging het allemaal niet voor het oude team uit DR Congo. Het thuisteam kreeg het 35.000-koppige thuispubliek pas in de 74ste minuut op de banken. Tot die tijd wist Heartland met de grootst mogelijke moeite de 0-0 op het scorebord te houden, een eindstand waaraan de Nigerianen voldoende hadden. Maar toen kopte Victor Ezuruike de bal in eigen doel.

Voor Mazembe, dat vroeger Tout-Puissant Englebert heette, is het de derde keer dat het de prestigieuze prijs in de wacht sleept. In 1967 en 1968 won Englebert tweemaal achtereen de finale van de CAF Champions Cup. In 1969 en 1970 bereikten de Congolezen ook de finale, maar toen met aanzienlijk minder succes.

Drie mannen

Een groot deel van het huidige succes van de club kan op het conto van drie mannen geschreven worden: clubvoorzitter Moise Katumbi, coach Diego Garzitto en topscutter Mabi Mputu. Zij brachten met zijn drieën de benodigde financiële input, het tactische inzicht en de doelpunten.

Clubvoorzitter Katumbi is tevens de gouverneur van de rijke, koperproducerende provincie Katanga en legde voor dit jaar een budget van 5 miljoen dollar op tafel. Met een dergelijke financiële injectie is het merendeel van de concurrentie op het continent al bij voorbaat uitgeschakeld. Verscheidene clubs haken immers al van tevoren of tijdens de competitie af wegens een chronisch gebrek aan geld.

Een deel van het budget is gebruikt om de Franse coach Diego Garzitto naar Lubumbashi te halen. Volgens de clubvoorzitter en de spelers is hij voor een groot deel verantwoordelijk voor het succes in de Champions League.

En dan is er Mabi “Tresor” Mputu, het Congoleze wonderkind dat topscorer werd in twee van de laatste drie Champions League seizoenen. Ook dit jaar was hij weer van grote waarde en het is niet verwonderlijk dat menig club in Europa staat te springen om Mputu een contract te laten tekenen. Ondertussen is bekend geworden dat de voorzitter zijn sterspeler de kans wil bieden in Europa.

Noord-Afrikaanse clubs

De grote vraag is of de Afrikaanse Champions League na de winst van de Congolezen een nieuwe fase ingaat. Al vele jaren domineren de Noord-Afrikaanse clubs, zoals Al-Ahly, Al-Zamalek, Etoile du Sahel, CS Sfaxien en Raja Casablanca. Aloude clubs als Asante Kotoko, ASEC Mimomas en Canon Yaoundé hebben tegenwoordig weinig meer in te brengen.

Gaan we terug naar de jaren ’60, ’70 en ’80 waarin de grote traditionele clubs uit West- en Zuidelijk Afrika de continentale clubcompetities domineerden? Of was dit jaar een uitzondering en gaan we volgend seizoen weer over tot de orde van de dag?

Voor het eerst sinds 2002 staat de grote club uit de Democratische Republiek Congo weer in de halve finales van het meest prestigieuze clubtoernooi van Afrika. Vorig jaar kwamen de mannen uit Lubumbashi de groepsfase niet door, nu dus wel. Kan TP Mazembe de successen uit de jaren ’60 doen herleven?

TP Mazembe is zeker geen onbekende op het Afrikaanse continent. Op de een of andere manier wist de club niet door te dringen tot de top tien van beste Afrikaanse clubs aller tijden. Want zeg nou zelf: vier Champions League finales en er twee winnen, dat zijn toch klinkende cijfers?

All Powerful

F.C. Englebert werd in 1939 opgericht door Benedictijnse monniken in de stad Elisabethville (nu Lubumbashi). Nadat het team in 1966 voor het eerst landskampioen werd, veranderde men de naam in Tout Puissant Englebert, dat “All Powerful” betekent. Aan het begin van de jaren ’70 gaf men onder druk van president Mobutu Sese Seko wéér een nieuwe naam aan de club: TP Mazembe.

Luipaarden

De oud-dictator van het toenmalige Zaïre oefende sowieso een grote invloed uit op de club uit Lubumbashi en op het voetbal in het algemeen. Zo won het nationale elftal van Zaïre zowel in 1968 als in 1974 de Afrika Cup. In 1974 kwalificeerden de “Luipaarden” zich zelfs voor het Wereldkampioenschap Voetbal.

Met de meedogenloze despoot aan de macht behaalde TP Mazemba haar grootste successen. De club stond maar liefst vier keer achtereen in de finale van de Champions Cup (nu Champions League). In 1967 versloegen de Zaïrezen topclub Kumasi Asante Kotoko uit Ghana; het jaar erop was Etoile Filante de Lomé uit Togo de klos.

Schedels

Over TP Mazembe doen de gekste verhalen de ronde. Zo zou het Stade Municipal Lubumbashi, dat plaats biedt aan 35.000 supporters, een van de moeilijkste plekken zijn om als uitteam te vertoeven. De vaak bloedfanatieke fans laten het simpelweg niet toe dat een bezoekend team er met méér dan een gelijkspel vandoor gaat.

Een andere reden voor de onoverwinnelijkheid van de ploeg uit Lubumbashi is een spirituele: men zegt dat een deel van de muren van het stadion gebouwd zijn met de schedels van Congolezen. Deze “voorvaderen” brengen TP Mazembe geluk en voorspoed.

In 2006 en 2007 werd TP Mazembe voor de respectievelijk achtste en negende keer landskampioen en plaatste het zich twee jaar achtereen direct voor de Champions League. Vorig jaar bereikte de club de groepsfase van het toernooi, waar het uiteindelijk vlak achter het Nigeriaanse Enyimba op de derde plaats eindigde. Dit jaar stoomde de club wel door naar de halve finales van de Champions League, waar het uitkomt tegen Al-Hilal uit Soedan.

Miljonair

Het huidige succes van TP Mazembe kan gerust op het conto van één man geschreven worden: gouverneur van DR Congo’s provincie Katanga, Moïse Katumbi. De zakenman en miljonair is sinds enkele jaren tevens de voorzitter van de club. Katumbi staat bekend als flamboyante, goed geklede, sluwe maar ook zeer grappige man. Dankzij zijn leiderschap en financiële bijdragen staat de populaire club wederom aan de top van het Afrikaanse voetbal.

Mabi Mputo

Dé echte helden van TP Mazembe zijn echter de voetballers zelf. Met name één voetballer springt daarbij in het oog. Mabi “Trésor” Mputu werd in februari nog verkozen tot Beste Speler van het African Nations Championship (CHAN) in Ivoorkust, dat door DR Congo werd gewonnen. Mputu heeft al zes doelpunten gescoord in de voorronden en groepsfase van het toernooi. Zijn ploeggenoot Diyoka Kaluyitaku staat zelfs al op zeven doelpunten.

Het succes van TP Mazembe is tevens het bewijs dat clubs uit zuidelijk Afrika de laatste jaren goed presteren op continentaal niveau. Normaliter zijn het uitsluitend clubs uit West- en Noord-Afrika die doordringen tot de halve finales van de Champions League. Opvallend is dat alle teams uit Noord-Afrika er nu uitliggen. Mede dankzij TP Mazembe, dat topclub Etoile du Sahel uit Tunesië op een derde plaats in de groep hield.

Gloriejaren

Al-Hilal, naar verluidt de rijkste club van Afrika op het moment, kan de borst natmaken. Ook al bereikte de club in 2007 eveneens de halve finales, toch staan de Soedanezen ditmaal tegenover een ontketend elftal. Een elftal met een rijke historie, een grote en trouwe schare fans, een angstaanjagend effectieve voorhoede en een rijke weldoener. En vooral, een elftal dat de gloriejaren van de jaren ’60 opnieuw wil beleven.

De thuis- en uitwedstrijden in de halve finales van de Champions League vinden in oktober plaats en gaan tussen de volgende teams:

Heartland (Nigeria) versus Kano Pillars (Nigeria)
TP Mazembe (DR Congo) versus Al-Hilal (Soedan)