Spelers van 17 die al behept zijn met grote bossen haar op de borstkas, die al jaren getrouwd zijn en kinderen hebben, of die drie jaar bij de politie werkten voordat ze werden opgenomen in het Onder 17-team. Journalist Kennedy Gondwe is niet te spreken over deze Afrikaanse voetbalopa’s.

door Kennedy Gondwe/Twenty Ten

Na de ontknoping van de Afrika Cup van 2006 trokken enkele Afrikaanse sportverslaggevers zich terug in een leuk cafeetje in Caïro om zich daar te ontspannen.

Die dag, vrijdag 10 februari, ging de geschiedenis in als de dag waarop Egypte voor de vijfde keer de Afrika Cup won, in de aanloop naar de zeven titels die het land inmiddels op zijn naam heeft gebracht.

Nadat ze hadden gezien hoe het gastland na strafschoppen Ivoorkust had verslagen in het stadion in Cairo stond de buitenlanders verder niets te doen dan de thuisreis te aanvaarden. Een aantal van de journalisten uit Afrika had een lange heenvlucht gemaakt. De schrijvers namen plaats in de dichtstbijzijnde kroeg om zich daar onder het genot van een biertje voor te bereiden op de terugvlucht.

Voedingsbodem
Bier is een vruchtbare voedingsbodem voor verhalen. Sommige verhalen waren hilarisch, andere waren meer feitelijk van aard. Een Nigeriaanse collega vertelde hoe een bepaald West-Afrikaans land een team naar een toernooi in Europa voor junioren onder 17 stuurde, dat het uiteindelijk won.

Voordat de spelers naar Europa vertrokken, hadden de officials ze van voldoende scheermesjes voorzien om hun kin mee schoon te schrapen, mocht er onverhoeds ergens een haartje de kop opsteken. Maar de officials vergaten iets wat minstens zo belangrijk was: ontharingsmiddel.

De West-Afrikanen waren de schrik van het toernooi en toen ze met speels gemak de finale bereikten, werden er verder geen vragen gesteld, omdat ze zo goed hadden gepresteerd. Toen de dolgelukkige spelers uiteindelijk de beker in handen kregen nadat ze hun tegenstander van de mat hadden geveegd, liepen ze een ererondje.

Woede
Toen ze daarbij hun shirtjes uittrokken ontstak hun coach in grote woede. De man was allerminst gecharmeerd van deze actie. De spelers hadden een grote blunder begaan door hun borst te ontbloten. Zonder shirtje was duidelijk te zien dat een woud van koffiekleurig, dik haar ontsproot aan hun borstkassen en oksels. Bij sommigen was het zelfs grijs. Het feit wil dat deze onder 17-spelers in werkelijkheid vaders waren.

Wat een gedenkwaardige ererondje had moeten worden, werd voortijdig afgebroken. De coach was witheet en gaf de spelers opdracht om hun shirtjes weer aan te trekken alvorens  ze op een bus werden gezet die ze met supersonische snelheid het stadion uit reed.

De Nigeriaanse journalist dronk net een rondje te veel en vervolgde met het verhaal van ene Julius ‘The Policeman’ Aghahowa, de topscorer van de Super Eagles tijdens de Afrika Cup in 2002. Volgens de verhalen op de straten van Lagos had de ster van Shakhtar Donetsk, en daarvoor Wigan, drie jaar voor de Nigeriaanse politie gewerkt voor hij werd gerekruteerd voor het nationale onder 17-team.

Deal
Na de anekdotes over de ‘haarbossen’ en Aghahowa, deed een Ghanese collega nog een duit in het zakje. Hij vertelde ons dat een landgenoot een lucratieve deal had gesloten in Europa nadat hij indruk had gemaakt tijdens een oefenwedstrijd. Zijn nieuwe club presenteerde hem als een nieuwe sterspeler.

Hij was nog te jong en te klein, en daarom wachtten ze geduldig tot hij een wat forser postuur zou ontwikkelen. De club besloot ook om hem speciale voedingssupplementen te geven, maar na verloop van tijd bleek het lichaam van de speler toch niet op de gewenste wijze te reageren.

Het lichaam weigerde koppig om mee te werken. In plaats van toe te nemen in omvang werd hij zelfs schrieler. Ze ontdekten later dat ze de supplementen hadden gegeven aan iemand van in de 30. Het laat zich raden hoe lang deze speler nog op de loonlijst van zijn nieuwe club stond.

Volle toeren
De Zambiaanse schrijver gedroeg zich een tijd lang als een nieuwsgierige vlieg aan de muur, die alleen toekeek en luisterde naar alles dat werd gezegd. Maar intussen draaiden zijn hersenen op volle toeren. Hij wilde zich niet onbetuigd laten en probeerde zich koortsachtig het verhaal van de gebroeders Chalwes voor de geest te halen.

De broers Linos (spits), Songwe (spits) en Sashi (verdediger) hadden allen op verschillende momenten gespeeld voor het nationale elftal van Zambia in het midden van 2000. De drie waren zo goed dat, als ze samen zouden spelen, de tegenstander het vuur aan de schenen konden leggen.

Linos had zelfs een keer opgemerkt tegen een Zambiaanse journalist dat ‘de dag waarop mijn broers en ik tegelijkertijd uitkomen voor het nationale elftal, Zambia de Afrika Cup zal winnen’. Hij had misschien wel gelijk. Zambia had de continentale beker nog nooit gewonnen en de drie hadden nog nooit samen in het nationale elftal gespeeld. Waarom eigenlijk niet?

Paspoorten
Er doen hierover verschillende verhalen de ronde. Mogelijk was er een fout gemaakt toen de broers hun paspoorten kregen. Een official van de voetbalbond fluisterde eens dat twee van de broers volgens hun papieren een maand na elkaar waren geboren.

Misschien was die bewering ongegrond, zoals de spelers beweerden. Maar het verhaal gaat dat de bond opmerkzaam werd gemaakt op deze overduidelijke fout en zich niet de toorn van de Afrikaanse voetbalbond (CAF) op de hals wilde halen en aantijgingen van leeftijdsbedrog wilde riskeren.

Het compromis dat werd bereikt, was dat de gebroeders Chalwes nooit tegelijkertijd in dezelfde leeftijdscategorie zouden uitkomen. En de gebroeders Chalwes zijn niet de enigen in Zambia die dit overkwam.

Tieners
Iets recenter, in 2007, verscheen er in de nationale kranten van Zambia een verhaal over de voorbereidingen voor het WK onder 20 jaar in Canada die in het honderd dreigden te lopen. De vrouw en twee kinderen van een van de spelers, Goodson Kachinga, waren uit hun huurwoning gezet toen hij uitkwam voor het nationale elftal. Op welke leeftijd trouwen tieners tegenwoordig?

De Afrikaanse voetbalbonden knijpen meestal een oogje dicht wanneer ze worden geconfronteerd met leeftijdsbedrog. Deze officials mogen zich dan coulant opstellen, de wereldvoetbalorganisatie FIFA is zich terdege bewust van dit bedrog, met name op toernooien waar het aantal levensjaren bepalen of een speler al dan niet mag deelnemen.

MRI-scans
Voor het begin van het WK voetbal onder 17 in Nigeria in 2009 besloot de FIFA in al haar wijsheid om MRI-scans van botten te gaan gebruiken om ‘de integriteit van het toernooi te beschermen’. Met dit systeem moesten steekproeven worden genomen om spelers te kunnen betrappen die ouder waren dan 17, aldus een verklaring op fifa.com.

Er stond: ‘Om de integriteit van het toernooi te beschermen in de geest van fair play, heeft de FIFA besloten om MRI-scans uit te voeren op de polsen van spelers tijdens het FIFA WK voetbal onder 17 in Nigeria in 2009.’

‘Steekproefsgewijs zullen spelers in Nigeria worden getest onder toezicht van de medische experts van de FIFA. Een MRI-scan van de pols kan uitwijzen welke spelers met zekerheid ouder zijn dan 17. De methode is ontwikkeld en getest door het FIFA Medical Assessment and Research Centre F-MARC in grootschalige wetenschappelijke studies van verschillende etnische bevolkingsgroepen. De methode is betrouwbaar, ‘evidence-based’ en veilig voor de speler.’

Screenen
Verder moedigde de FIFA aangesloten organisaties ‘aan om ook dergelijke tests uit te voeren en ondersteunt dit ook tijdens de aanloop naar het toernooi om er zeker van te zijn dat de spelers van een team voldoen aan de leeftijdseisen’.

Algemene MRI-scans zijn niet slecht, ‘want ze maken het mogelijk om kleine kwetsuren op te sporen, variërend van blessures aan de botten tot een scheurtje in de huid,’ aldus de Nigeriaanse legende Daniel ‘The Bull’ Amokachi, oud-speler van Everton en sterspeler tijdens de WK’s van ’94 en ‘98. Maar toen de FIFA het systeem specifiek wilde toepassen op de botten van spelers tijdens de aanloop naar het WK in Nigeria, wilden Amokachi’s landgenoten bij de voetbalbond daar niets van weten.

De voormalige voorzitter van de Nigeria Football Federation (NFF), Sani Lulu, verwierp het gebruik van MRI-scans en zei tegen de BBC dat deze geen deel uitmaakten van ‘de regels en voorschriften van het toernooi’. Het commentaar van Lulu kwam slechts enkele weken nadat de NFF 15 spelers uit het onder 17-team moest zetten nadat ze niet door de leeftijdtest waren gekomen.

Zoons
Zijn commentaar wekte de wrevel van minister van Sport Sani Ndanusa. Hij wees Lulu’s verzoek af om de ouders van de spelers onder 17 uit te nodigen om de leeftijd van hun zoons te verifiëren. ‘We wijken niet af van de eisen van de FIFA bij het bepalen van de werkelijke leeftijd van de spelers,’ deelde Ndanusa mee. ‘De hele wereld is gedigitaliseerd en wij gaan hierin mee. We leven niet langer in het analoge tijdperk.’

‘De FIFA wil MRI-scans gaan gebruiken en daaraan gaan we gehoor geven, heel simpel.’ Het gekibbel tussen Lulu en Ndanusa leidde tot verhitte discussies in Nigeria waarbij de fans en de media opriepen tot het ontslag van de hoogste leden van de Nigeriaanse voetbalbond NFF.

Zimbabwe
Terwijl de FIFA, Nigeria, de NFF en de media de degens kruisten in het westen van Afrika, klonk het gekrakeel in Abuja via Victoria Falls door tot in Zimbabwe, dat zich ook opmaakte voor het toernooi.

Toen de spelers in het trainingskamp in Zimbabwe te horen kregen dat hun leeftijd zou worden geverifieerd door middel van scans, trok het grootste deel van de spelers die hadden deelgenomen aan de kwalificatierondes zich terug, nog voor hun werkelijke leeftijd door middel van een test kon worden vastgesteld.

Slechts 5 van de 41 spelers in het trainingskamp bleven achter. De rest nam de benen. Zimbabwe stuurde uiteindelijk een team dat voornamelijk bestond uit schooljongens die er ongenadig van langs kregen tijdens het toernooi.

Internationaal niveau
Eén vraag blijft nog steeds onbeantwoord. Afrikaanse spelers, met hun doorgaans sterk ontwikkelde benen en oergezonde harten, zijn altijd goed op jeugdniveau. Waarom gaan ze dan uit als een nachtkaars zodra ze hun debuut hebben gemaakt op internationaal niveau?

Leeftijdsbedrog en de daaruit voortvloeiende controverses zijn niets nieuws voor James Copnall, BBC-correspondent in Soedan. Hij heeft verslag gedaan van twee wereldkampioenschappen en vijf Afrika Cups voor verschillende mediaconcerns.

Toen hem werd gevraagd of de aantijgingen over leeftijdsbedrog in Afrika op mythe of waarheid berustten, antwoordde hij: ‘Het is de waarheid. Spelers hebben me zelf verteld dat ze ouder zijn dan op hun papieren staat.’

Funest
Hij meent dat leeftijdsbedrog funest is voor het jeugdvoetbal. Er doen vaak te oude spelers mee. ‘Afrikaanse teams presteren heel goed op jeugdniveau, maar dat zet zich niet door bij de senioren. Is er echt iemand die denkt dat Gambia een van de beste jeugdteams ter wereld heeft?’ vraagt hij zich af.

Volgens hem werkt er niets contra-productiever dan leeftijdsbedrog. Copnall zegt dat leeftijdsbedrog vanuit het individu bezien weliswaar begrijpelijk is – een speler kan in Europa gaan spelen en een goedbetaalde carrière opstarten – maar ‘het is de doodsteek voor het spel op het continent’.

Praktijk
Leeftijdsbedrog is zeker geen mythe. In Oeganda is het bijvoorbeeld een door de overheid gereguleerde praktijk. De Oegandese voetbalbond vindt dat je best een stel 23-jarigen naar een toernooi voor spelers onder 17 mag sturen. Dit gebeurt zo vaak in Oeganda dat critici worden bestempeld als ‘onpatriottisch’ en ‘idealistische saboteurs’.

Oeganda speelde dit jaar tegen Zambia in de kwalificatieronden van de Afrikaanse juniorenkampioenschappen voor onder 17. Al voor de wedstrijd berichtte de Oegandese pers met nadruk dat alle Oegandese spelers vijf jaar ouder waren dan op hun paspoort stond. De spelers waren allemaal rond de 23. Er werden zelfs concrete bewijzen op tafel gelegd.

Het was een publiek geheim dat het hele team de dag voor de wedstrijd had doorgebracht in de gangen van de immigratiedienst, waar ze kersverse paspoorten kregen met vervalste geboorteaktes. Sommige spelers bleven zelfs de hele nacht wakker om de volgende dag niet in de rij te hoeven staan voor het paspoortloket.

Kopie
Een ziedende journalist, Muhammad Dhakaba, ging zelfs zover dat hij de Afrikaanse voetbalbond CAF schreef en bewijs overlegde van Oeganda’s schandelijke leeftijdsbedrog. De CAF stuurde echter een kopie terug naar de Oegandese voetbalbond. De journalist werd daarop fel bekritiseerd tijdens een persconferentie die door de plaatselijke voetbalbonzen werd gegeven en hij werd samen met de media uitgescholden.

De technische vice-president, Asuman Lubowa, vroeg zich publiekelijk af waarom men zich zo druk maakte over het Oegandese leeftijdsbedrog, aangezien hij kon aantonen dat ook Zambia spelers in het team had die te oud waren. Dit waren onthullende opmerkingen van Lubowa, wiens team later uit de kwalificatierondes werd gegooid door de CAF wegens leeftijdsbedrog.

Het toont aan dat er in Oeganda schaamteloos leeftijdsbedrog werd gepleegd en het laat ook zien dat het niet zal ophouden, aangezien alle voetbalbonden denken dat hun tegenstanders hetzelfde doen.

Oudere spelers
Toen Zambia uit de kwalificatierondes werd gezet, beschuldigde Aggrey Chiyangi, de coach tijdens de twee kwalificatierondes, Oeganda er ook van dat het oudere spelers had ingezet – een geval van de pot die de ketel verwijt dat hij zwart ziet.

In de meeste Afrikaanse landen is leeftijdsbedrog een ingewikkelde zaak waarbij niet alleen de spelers en de voetbalbond betrokken zijn. Ook regeringen en hun ministeries van Binnenlandse Zaken houden het fenomeen in stand.  De meeste voorzitters van voetbalbonden weten dat een overwinning in een toernooi voor onder 17 wordt gezien als een succes dat zich vertaalt in stemmen tijdens de verkiezingen.

Voetbal en politiek zijn in Afrika als bijen en honing: het een kan niet zonder het ander. Voetbalsucces garandeert stemmen voor de regering. Als een minister van Sport echter een team samenstelt met spelers die echt onder de 17 zijn en die vervolgens worden ingemaakt op het veld, dan levert dit voor de spelers weliswaar ervaring en continuïteit op, maar de minister zal geen stemmen krijgen waarmee hij zijn jeugdprogramma kan voortzetten.

Hij zal worden bestempeld als een mislukkeling en worden weggestemd. Als de spelers later alsnog voldoende vooruitgang boeken om het land roem te bezorgen, zal hij niet worden geprezen om zijn visie. Zijn opvolgers zullen alle eer opeisen.

Machtspositie
Dus waarom zou je dan geen leeftijdsbedrog plegen en stemmen werven voor succes op de korte termijn in plaats van je machtspositie op het spel te zetten voor een gok die pas vruchten zal afwerpen wanneer je je post allang niet meer bekleedt?

Toen de Ghanese middenvelder Michael Essien de kruisband van zijn linkerknie scheurde tijdens de wedstrijd van de Black Stars tegen Ivoorkust tijdens de Afrika Cup 2010, hadden de Black Stars reden om zich zorgen te maken over het WK dat zes maanden later zou plaatsvinden. Nog zorgwekkender was echter het feit dat Ghana er maar op vertrouwde dat Essien op tijd hersteld zou zijn voor de mundial.

Hun middenveld dreigde uitgehold te worden. Die angst werd later bewaarheid toen de 28-jarige ster het toernooi in Zuid-Afrika moest laten schieten. Enkele maanden nadat Essien geblesseerd raakte, werd ook Wayne Rooney, de spits van Manchester United veroordeeld tot krukken. Hij was echter verbazingwekkend genoeg na enkele weken alweer ter been terwijl Essien er maanden over deed om te herstellen.

Herstellen
Toegegeven, Essien is drie jaar ouder dan Rooney en de blessures van de twee spelers waren verschillend: de een was geblesseerd aan zijn knie en de ander aan zijn voet. Toch lijkt het erop dat sommige Afrikaanse spelers die hun vak in Europa uitoefenen er langer over doen om te herstellen van blessures dan andere spelers.

Als de voormalige Arsenal-speler Eduardo da Silva of Aaron Ramsey van de Emiraten, wiens voeten ooit de verkeerde kant uitstonden nadat hij keihard was getackled, Afrikanen waren geweest, waren zij dan ook zo spoedig hersteld? Waarom herstelt een Europeaan wiens botten zijn verbrijzeld na een genadeloze tackle zich binnen een jaar, terwijl een Afrikaan goddelijke hulp moet inroepen via de profeet T.B. Joshua?

Arts
Ik liep het risico te worden uitgemaakt voor racist, maar dat waren de vragen die ik voorlegde aan dr. Joseph Kabungo, die al zeven jaar werkzaam is als arts van het nationale elftal van Zambia.

Hij is daarnaast ook de enige Zambiaan die door de FIFA is geaccrediteerd als dopingcontroleur. Dr. Kabungo, die ooit in de hoogste divisie speelde als keeper voor Mufulira Wanderers en Lusaka City Council, gaf om te beginnen toe dat leeftijdsbedrog een probleem was in Afrika: ‘Het is een bekend probleem bij Afrikaanse landen die graag snel resultaat willen boeken, ten koste van de ontwikkeling van nieuwe spelers.’

Hij zei dat er geen wetenschappelijk bewijs voor was dat Afrikanen er langer over doen om te herstellen van blessures dan hun Europese collega’s, uitgaande van dezelfde lichamelijke conditie, maar ‘het herstel verloopt wel veel sneller bij jongere dan bij oudere spelers, ongeacht of zij Afrikaan of Europeaan zijn’.

Breuk
Hij vervolgt: ‘De bloedtoevoer naar het geblesseerde lichaamsdeel is van belang voor het genezingsproces van een breuk, of zelfs een gescheurde spier of verstuiking. Gewrichtsbanden herstellen zich langzamer vanwege de slechtere vascularisatie (een geringere bloedtoevoer).’

‘Er zijn geen aantoonbare verschillen in de botten van Afrikanen en blanken, maar er bestaan wel individuele verschillen in botdichtheid of de omvang van de botten, afhankelijk van de lengte en het postuur van een individu.’

De vragen die door dr. Kabungo werden beantwoord, werden ook gesteld aan professor Tim Noakes, een wereldberoemd sportwetenschapper aan de Universiteit van Kaapstad in Zuid-Afrika.

Marathons
Prof. Noakes is diverse malen onderscheiden en is medeoprichter van het Sports Science Institute van Zuid-Afrika. Hij heeft meer dan 70 marathons en ultramarathons gelopen en is de schrijver van het hardlopersboek Lore of Running. Hij meent om te beginnen dat de reden dat Afrika het niet goed doet bij belangrijke toernooien voor senioren en er niet in slaagt om het wereldkampioenschap te winnen een kwestie van geld is.

Hij stelt dat het alleen mogelijk is om het toernooi te winnen met een grote bevolking en een grote economie, aangezien dit zich uiteindelijk zal ‘vertalen naar succes op het voetbalveld’.

Volgens prof. Noakes zijn Afrikanen net zo sterk als spelers van andere landen en is dat dus niet de reden. ‘Het ligt gedeeltelijk aan de slechte medische verzorging. Het is minder waarschijnlijk dat een Afrikaanse speler optimale medische verzorging krijgt in Afrika dan een Europese of Noord-Amerikaanse speler in zijn eigen land, waar de kwaliteit van de medische zorg over het algemeen beter is,’ zo luidt zijn verklaring.

Verzorging
Hij voegt hieraan toe: ‘Het is ook mogelijk dat Afrikaanse spelers minder goede medische verzorging krijgen in Europa, maar er is mij niets bekend over dat onderwerp. Dit zal niet het geval zijn met de beste spelers, maar het komt mogelijk voor op de lagere niveaus.’

Volgens Prof. Noakes zijn Afrikaanse botten sterk, vooral bij mannen die al vanaf jonge leeftijd sporten, zoals de jongeren op het Afrikaanse continent. ‘Oudere spelers doen er waarschijnlijk iets langer over om te herstellen, maar spelers die ouder zijn dan 28 zijn in de voetbalwereld over het algemeen toch al over hun top heen.’

Emotie
De kwestie van leeftijdsbedrog in Afrika is een emotionele aangelegenheid. Vraag het maar aan David Moyes, de manager van Everton. De Nigeriaanse spits Ayegbeni Yakubu scoorde enkele jaren geleden een hattrick scoorde tijdens de UEFA Cup-wedstrijd die Everton won van SK Brann.

Daarop maakte Moyes de volgende opmerking in de Britse krant The Guardian: ‘Hij is pas 25, dat wil zeggen, 25 Nigeriaanse jaren, en als dat zijn werkelijke leeftijd is, dan heeft hij nog een aantal goede jaren voor de boeg.’

Moyes moest zijn ‘compliment’ intrekken na woedende reacties vanuit Nigeria. ‘Wat ik zei, was een luchthartige spitsvondigheid nadat Yakubu een gedenkwaardige hattrick had gescoord tegen Bergen,’ zei hij. ‘Is er echt iemand die denkt dat ik Yakubu tot de duurste speler in de geschiedenis van Everton zou hebben gemaakt, als ik twijfelde aan zijn leeftijd?’

Ophef
Yakubu is niet de enige belangrijke Nigeriaanse speler over wiens leeftijd ophef is ontstaan. Ook Obafemi Martins was ooit het doelwit van dergelijke beweringen. De Italiaanse club Inter Milan waar hij destijds voor speelde, mengde zich in de discussie.

De Italiaanse journalist Filippo Ricci zocht naar informatie op de website van de voetbalbond toen hij op een verkeerde geboortedatum van Martins stuitte. Hoewel de geboortedatum van Martins volgens zijn paspoort 29 oktober 1984 was, gaf de website van de Nigeriaanse voetbalbond aan dat hij was geboren op 1 mei 1978.

Bij buurland Ghana gebeurde hetzelfde. De spits Laryea Kingston daagde ooit de voormalige voorzitter van Ghanese voetbalbond, Nyaho Tamakloe, uit om bewijs te leveren voor zijn aantijgingen over leeftijdsbedrog.

Blessures
De omstreden voorzitter meende dat de vele blessures van de Ghanese sterspelers mogelijk gevolg waren van het feit dat hun ware leeftijd sporen begon achter te laten. Hij wees daarbij nadrukkelijk naar Laryea Kingston, John Paintsil en Michael Essien.

Kingston verdedigde zich fel. ‘Ik ben 29 en ik word in november 30,’ zei hij. ‘De bond heeft mijn eerste paspoort geregeld zodat ik kon deelnemen aan internationale toernooien.’

‘Politiek speelt een belangrijke rol in ieder land hier,’ zei Kingston. ‘De oude voetbalbond heeft niet zoveel bereikt en de huidige voetbalbond doet het goed. Ze hebben het land naar twee wereldkampioenschappen geleid. Als hij meent dat we liegen over onze leeftijd, dan moet hij maar bewijzen dat we 42 of 62 zijn.’

Kortzichtig
Het wijdverbreide leeftijdsbedrog in Afrika lijkt kortzichtig en onlogisch. Maar de meeste Afrikaanse voetbalbonden zijn dan ook kortzichtig en onlogisch. Een opa op het veld zetten tijdens een wedstrijd voor onder 17 leidt niet tot problemen, zolang je maar wint.

Als je lang genoeg in Afrika hebt gewoond, dan is een dergelijke kortzichtige redenering, ook al valt die niet goed te praten, gemakkelijk te begrijpen.

CAF-voorzitter Issa Hayatou moet het imago van zijn organisatie redden

Zes FIFA-officials, waaronder vier uit Afrika, zijn geschorst wegens corruptie. Voorzitter Sepp Blatter is tevreden met dit oordeel van de ethische commissie. BBC-verslaggever Farayi Mungazi is minder hoopvol en vreest een zware terugslag voor het Afrikaanse voetbal.

De zaak kwam aan het rollen na onderzoek van de Engelse krant Sunday Times.  De Nigeriaanse FIFA-official Amos Adamu zou aan verslaggevers van de krant hebben verklaard zijn stem te geven in ruil voor 500.000 pond. Dat geld zou gebruikt worden om synthetische grasvelden in Nigeria aan te leggen, maar moest wel overgemaakt worden op de privérekening van Adamu.

Ook andere Afrikaanse FIFA-officials zoals Ismael Bhamjee (Botswana), Amadou Diakite (Mali) en Slim Aloulou (Tunesië) zouden zich schuldig gemaakt hebben aan pogingen tot corruptie. Alle vier officials zijn voor enkele jaren geschorst en hebben daarnaast boetes gekregen.

Blauwe plek
Farayi Mungazi, de bekende verslaggever van de BBC, stelt dat de veroordelingen een “blauwe plek” op het imago van het Afrikaanse voetbal en de Afrikaanse voetbalbond CAF zijn. Inderdaad, de FIFA-officials uit Tunesië en Mali zijn tevens leden van het hoogste besluitvormingsorgaan van de CAF, de executive committee. ‘Een klap in het gezicht van het continent dat zojuist haar eerste WK heeft mogen organiseren,’ zo luidt zijn oordeel.

‘Dit betekent dat CAF-voorzitter Issa Hayatou de niet te benijden taak heeft om het imago van zijn organisatie te herstellen en de eer van het continent te redden,’ schrijft Mungazi. ‘Het terugwinnen van het vertrouwen van de fans is een heel moeilijke opgave. Het vereist een radicale transformatie van de CAF en de manier waarop het zaken doet.’

Begin volgend jaar zullen negen van de in totaal 16 zetels in CAF’s executive committee verkiesbaar worden gesteld. ‘Een gouden moment voor de CAF om zichzelf opnieuw uit te vinden,’ aldus Mungazi.

Schoon schip?
Op het eerste gezicht lijkt het alsof FIFA met deze acties schoon schip heeft gemaakt. De schorsingen van onder andere Adamu, wiens onethische voorstellen op de verborgen camera zijn vastgelegd, zijn echter vrij laag gezien de aard van de overtredingen.

Bovendien steekt FIFA niet onder stoelen of banken dat zij de onderzoeksmethoden van de Sunday Times zelf “onethisch” vinden. FIFA weigert zodoende openlijk het boetekleed aan te doen en valt in plaats daarvan de boodschapper aan. Dat kwam de organisatie op hoon van onder andere de Engelse krant Guardian te staan.

Adamu zelf kan zich niet vinden in de straf en is naar eigen zeggen “onschuldig”. Hij en andere FIFA-officials gaan tegen de straffen in beroep.

Lees ook:
‘Bondsbestuurders vermoorden het Afrikaanse voetbal’

Danny Jordaan is genomineerd voor een positie binnen het uitvoerend comité van de wereldvoetbalbond FIFA. Jordaan heeft jarenlange ervaring als voetbalbestuurder, onder andere als hoofd van de organisatie van het WK 2010 in Zuid-Afrika.

Jordaan is een bekend figuur in eigen land en ver daarbuiten. De 59-jarige Zuid-Afrikaan was verantwoordelijk voor de organisatie van het WK Voetbal dat eerder dit jaar in het meest zuidelijk gelegen Afrikaanse land werd gehouden.  Nu is Jordaan door zijn land voorgedragen voor een positie binnen FIFA’s hoogste besluitvormingsorgaan.

Twee van Afrika’s vier permanente posities binnen het uitvoerende comité worden aankomende februari opnieuw ter verkiezing gesteld. Een van deze posities is in handen van de Nigeriaan Amos Adamu. Hij is momenteel geschorst hangende een onderzoek naar een omkopingschandaal, dat naar buiten werd gebracht door de Engelse krant Sunday Times.

De andere plek wordt bezet door de voorzitter van de Ivoriaanse voetbalbond Jacques Anouma. Het is nog onduidelijk of Anouma zich opnieuw verkiesbaar zal stellen.

Bijdrage
Jordaan is de eerste die zijn kandidatuur bekend maakt. De organisatie van het WK zal ongetwijfeld in zijn voordeel werken. ‘Het is belangrijk voor me dat Afrika het gevoel heeft dat ik mijn bijdrage kan leveren,’ zo zei hij. Jordaan’s kandidatuur is vrij uniek omdat hij tracht tegelijkertijd een hoge positie binnen de Afrikaanse voetbalbond CAF als de FIFA te bemachtigen.

De Zuid-Afrikaan, al meer dan twee decennia een voetbalbestuurder, gaf aan steun te genieten van menig voetbalbond in Afrika. Die zijn hard nodig wil hij gekozen worden tijdens de verkiezingen van de Afrikaanse voetbalbond CAF in februari. Deze vinden plaats in Khartoum, Soedan.

Didier Drogba is op donderdag tot beste voetballer van Afrika gekozen. Hij kreeg de meeste stemmen van de bondscoaches van de diverse Afrikaanse nationale elftallen en liet daarmee Samuel Eto’o en Michael Essien achter zich.

Drogba mag zich voor de tweede keer Afrika’s beste speler noemen. Hij won de prijs eerder in 2006. De Ivoriaan werd beloond voor zijn – wederom – uitstekende jaar bij Chelsea. Hij wordt door velen beschouwd als een van de allerbeste spitsen ter wereld en vooral bij de Londense club zijn ze overtuigd van zijn kracht, scorend vermogen en leiderschap. In 2009 won Drogba met Chelsea de Engelse FA Cup. Met zes doelpunten droeg hij in belangrijke mate bij aan de kwalificatie van Ivoorkust voor het WK 2010.

Toegegeven, geheel onomstreden is de Ivoriaan niet, zeker niet in 2009. Zo maakte hij stampij na de verloren halve finale in de Champions League tegen Barcelona. Chelsea was er zeker van dat een Barcelona-speler hands had gemaakt in het strafschopgebied. Na afloop van de wedstrijd kwam Drogba verhaal halen bij scheidsrechter Ovrebo, waarvoor hij de gele kaart ontving. Hij riep tevens “It’s a fucking disgrace” in de camera’s. Prompt werd Drogba voor enkele wedstrijden geschorst.

Boos
Lang zag het ernaar uit dat Drogba nooit meer de titel Afrikaans Voetballer van het Jaar in de wacht zou slepen. Hij had na de verkiezing in 2007 aangekondigd zich nimmer meer verkiesbaar te stellen. De Ivoriaan was boos omdat niet hij maar Frédéric Kanouté dat jaar de prijs won. Drogba zou de prijs voor de tweede keer winnen, maar hij weigerde af te reizen naar Afrika. Dat stuitte CAF-voorzitter Issa Hayatou tegen de borst en hij besloot eigenhandig dat de wel degelijk gekozen Drogba moest worden gepasseerd.

In februari van dit jaar vond er een verzoeningsgesprek plaats tussen Drogba, de Ivoriaanse voetbalbond en de Afrikaanse voetbalbond. ‘We hebben er met elkaar over gepraat,’ aldus de voetballer, ‘en ik denk dat het nu wel goed zit. Het is een mooie trofee en het is een eer om die te winnen. Vooral dit jaar, dat zo bijzonder is voor het Afrikaanse continent, zou het mooi zijn.’

Controverse
Na de controverse in 2007 maakte de Afrikaanse voetbalbond CAF bekend dat alle genomineerden fysiek aanwezig moesten zijn tijdens de prijsuitreiking. Wie niet kwam opdagen, beledigde de bobo’s van de CAF en zou de titel sowieso niet kunnen winnen. Gek genoeg meldden diverse bronnen dat geen van de drie genomineerden gisteren aanwezig waren in het State House in Ghana’s hoofdstad Accra.

Verslaggevers van de Kameroense website Camfoot.com, die gisteren nog zeker wisten dat Eto’o de prijs zou winnen, gooien nu olie op het vuur door te beweren dat er wederom vals is gespeeld. Volgens hen is de prijs nu toegekend aan degene die ‘zich recentelijk heeft verontschuldigd’, wat uiteraard een verwijzing is naar de winnaar. Michael Essien zal de uitverkiezing in ieder niet bevechten. Vanuit zijn revalidatiekamp in Frankrijk feliciteerde hij zijn ploegmakker met de prijs.

Kwalificatie
Het kon dit jaar alle kanten op. Drogba, Essien en Eto’o worden al jaren beschouwd als de drie beste voetballers van het continent. En alle drie hadden ze een belangrijk aandeel in de succesvolle kwalificatie van hun eigen land voor het WK 2010 in Zuid-Afrika. Ook in een ander opzicht waren de drie genomineerden aan elkaar gewaagd. Ze spelen namelijk alle drie voor enkele van de grootste clubs op het Europese continent en zijn daar van onschatbare waarde.

Zo had Michael Essien goede papieren om de prijs te winnen. De Ghanees, teamgenoot van Drogba, won vorig jaar eveneens de FA Cup en speelde zoals vanouds ijzersterk, al kampte hij tevens met een zware blessure. Desalniettemin hadden de bondscoaches hem kunnen belonen voor al die jaren waarin hij zich heeft bewezen als consistente kracht op het middenveld. Nu blijft Essien een van Afrika’s beste spelers die nog nooit de prijs in de wacht sleepte.

Eto’o
Voor Samuel Eto’o is het verlies zuurder. Hij maakte op basis van zijn prestaties in 2009 misschien wel de meeste kans op de titel. In 2009, toen hij nog bij Barcelona speelde, wonnen hij en zijn teamgenoten de zes grootste prijzen die een club kan winnen: de landstitel, de nationale beker, de Champions League, de Spaanse Supercup, de Europese Supercup en de FIFA World Cup. Eto’o scoorde de openingstreffer in de met 2-0 gewonnen Champions League finale tegen Manchester United.

Naast de titel van beste Afrikaanse voetballer werden er in Accra ook andere prijzen uitgereikt. Zo won Mabi Mputu de prijs voor beste Afrikaanse voetballer die speelt bij een club op het continent zelf. Zijn club TP Mazembe werd gekozen tot beste club van het jaar. Niet verwonderlijk, want het team uit DR Congo won vorig jaar de Afrikaanse Champions League. De prijs voor het beste nationale elftal van 2009 ging naar Algerije, dat zich verrassend wist te plaatsen voor het WK 2010.

Ghana
Gastland Ghana mocht dan treuren om het “verlies” van Essien, het werd wel met verschillende andere prijzen overladen. Zo haalde Dominic Adiyiah de prijs voor beste jongeling op. Adiyiah, van wie wordt gezegd dat hij vele jaren ouder is dan hij zich voordoet, maakte onderdeel uit van het succesvolle jeugdteam dat in 2009 het U20 WK won. Ook de coach van dat team, Sellas Tetteh, ontving een prijs, en wel voor beste coach van het jaar.

Wie mag zich Afrikaans Voetballer van het Jaar 2009 noemen? Wordt het Didier Drogba, Michael Essien of Samuel Eto’o? Vanmiddag maakt de Afrikaanse voetbalbond CAF de opvolger van Emmanuel Adebayor bekend.

CAF-voorzitter Issa Hayatou arriveerde op dinsdagavond in Accra. In de Ghanese hoofdstad zal onder het toeziend oog van de crème de la crème van de Afrikaanse voetballerij de prijs voor beste voetballer van het continent worden uitgereikt. Het is de tweede keer in drie jaar tijd dat Ghana gastheer is van de Glo-CAF Awards Gala.

Uiteraard zijn de Ghanese voetbalsterren ruim voorradig. Abedi Pele, Anthony Baffoe, Anthony Yeboah, Abdul Razak en Ibrahim Sunday zullen de festiviteiten bijwonen. Maar ook voormalig aanvoerder van Nigeria, Stephen Keshi, de Senegalese legende Jules Bocande en Algerije’s voetbalheld Ali Fergani zijn van de partij.

Essien
De échte aandacht hoort echter uit te gaan naar de genomineerden voor de titel Afrikaans Voetballer van het Jaar 2009. Het zijn de usual suspects. Zowel Didier Drogba, Michael Essien als Samuel Eto’o waren al meermalen in de running voor deze prijs. Drogba won ‘m éénmaal, Eto’o maar liefst drie keer en alleen Ghanees Michael Essien heeft nog nooit gewonnen. Zou hij voordeel halen uit deze thuiswedstrijd?

Ondergetekende dichtte eerder Michael Essien de meeste kansen toe. De robuuste middenvelder staat bekend als de eeuwige derde en zou op basis van zijn verdiensten de prijs zeker verdienen. Helaas voor hem moest hij het afgelopen seizoen gedeeltelijk vanaf de zijlijn bekijken vanwege een zware blessure. Hij scoorde wel het Chelsea doelpunt van het jaar in de halve finale van de Champions League tegen Barcelona.

Aanvallers
Maar de uitslag zal worden bepaald door de bondscoaches van de diverse Afrikaanse nationale elftallen. En het is algemeen bekend dat zij – en de Afrikaanse voetbalbond – bijna altijd kiezen voor aanvallers. Het is goed mogelijk dat zij kiezen voor Didier Drogba, de man die al jaren het kloppende hart is van Chelsea en van het Ivoriaanse nationale elftal. Enig minpuntje is dat hij én Essien geen belangrijke prijzen hebben gepakt, in tegenstelling tot de derde kandidaat.

Verrassend genoeg weet de Kameroense website Camfoot.com al wie de prijs gaat winnen. Landgenoot Samuel Eto’o zal voor de vierde keer in zijn loopbaan als beste voetballer van Afrika worden gekozen. Het is niet duidelijk welke insider deze informatie zou hebben doorgespeeld, maar de Kameroener zou zeker aanspraak kunnen maken op de titel. Met zijn vorige club Barcelona won hij vorig jaar immers alle grote prijzen die een club kan winnen, waaronder de Europese Champions League.

Togo
De Ghanese president Atta Mills heeft de komst van de hoogwaardigheidsbekleders overigens aangegrepen om een goed woordje te doen voor buurland Togo. In een persoonlijk gesprek met CAF-voorzitter Hayatou pleitte hij ervoor om Togo’s schorsing van deelname aan de twee komende Afrika Cups terug te draaien. De Togolese voetballers werden aan de vooravond van de Afrika Cup 2010 terug geroepen door de regering, nadat de spelersbus van de Haviken in Angola onder vuur was genomen. ‘Ik kan je verzekeren dat zo’n besluit goed is voor het imago van de CAF in de aanloop naar het WK,’ aldus Mills.

Vandaag, in Accra, zullen we zien wie tot beste voetballer van Afrika wordt gekroond. Alles en iedereen is ingevlogen voor een leuk voetbalfeestje. Naar verluidt treden bekende Afrikaanse artiesten op, zoals P-Square, Ishmael Lo, Three Tons of Fun en Zaynab.

Michael Essien samen met Road-hoofdredacteur Marc Broere. Foto: Davina Jogi/Twenty Ten

Het zijn de usual suspects in de Afrikaanse voetballerij. Didier Drogba, Michael Essien en Samuel Eto’o zijn genomineerd voor de titel Afrikaans Voetballer van het Jaar 2009. Is vijfmaal scheepsrecht voor Michael Essien? En waarom ontbreekt de naam van Mabi Mputu?

Voor Samuel Eto’o hoeft het niet zo nodig. De Kameroener werd al driemaal tot beste Afrikaanse voetballer van het jaar gekroond, in 2003, 2004 en 2005. Alleen de grote Abedi Pele, die in Ghana steevast “Maestro” wordt genoemd, werd ooit driemaal achtereen gekozen tot beste speler van het continent. Eto’o is een van de allergrootsten, dat hoeft deze titel niet opnieuw aan te tonen.

Ook Didier Drogba mocht zich al eens de beste van Afrika noemen. De speler van Chelsea won de titel in 2006. Net als voor Eto’o is de prijs ook voor de Ivoriaan niet zo belangrijk. The Drog werd immers in 2007 belazerd door de Afrikaanse voetbalbond CAF, die deze prijs jaarlijks uitreikt. In dat jaar won Frédéric Kanouté de prijs, omdat Drogba had aangekondigd ‘m niet op te komen halen.

Essien
En dan is daar de “eeuwige derde”, Michael Essien. Meerdere jaren achtereen stond zijn naam op de shortlist van de CAF, maar nooit mocht de Ghanees de prijs komen ophalen. Voor de Bizon op het middenveld begint de tijd te dringen. Als hij het dit jaar niet wordt, wanneer dan wel? Gaat hij net als Jay-Jay Okocha de boeken in als een van de allerbeste Afrikaanse voetballers die de prijs nooit zou winnen?

Dat zal niet gebeuren. De statistieken spreken momenteel in het voordeel van de Ghanees. Hij zal de titel vast opstrijken, al was het al vanwege het feit dat men hem niet nógmaals kan passeren. Essien is natuurlijk ook een uitstekende voetballer. Hij is vaste waarde bij zijn club Chelsea en bij de Black Stars. Gelet op zijn grote staat van dienst over een langdurige periode zou de prijs hem niet misstaan.

Mputu
Maar de grote vraag is: waar is Mabi Mputu? De spits is dé beste man van TP Mazembe, de club uit DR Congo die vorig jaar kampioen van Afrika werd. Ook mooi: Mputu won samen met het nationale elftal voor lokale spelers het African Nations Championship (CHAN) in 2009 en werd zelfs Speler van het Toernooi. Gek genoeg is dat voor de CAF geen reden om hem te nomineren, iets wat de BBC eerder wél deed.

Toegegeven, Mputu wordt genoemd in de categorie “Beste Speler op het Afrikaanse Continent”. Oftewel, in de ogen van CAF is Mputu de beste speler die momenteel op de Afrikaanse velden actief is. Een nominatie voor de echte prijs – de beste Afrikaanse voetballer in het algemeen – is blijkbaar teveel van het goede. Dáárvoor komen alleen Afrikaanse voetballers in de Europese competities in aanmerking.

Aanzien
Keer op keer toont de CAF aan dat het de spelers bij clubs in Afrika minacht. En dat is vreemd, gezien het feit dat CHAN in het leven is geroepen om de lokale competities wat meer aanzien en publiciteit te bezorgen. Hoe kan dat beter door een speler als Mputu tot beste voetballer te kronen? De logica en consistentie van CAF-voorzitter Issa Hayatou zijn weer ver te zoeken.

Helaas, een speler die onder contract staat bij een lokale Afrikaanse club maakt geen schijn van kans. Dat ondervond ook Mohamed Aboutrika in 2008. Hij won met zijn club Al-Ahly de Champions League en werd Afrikaans kampioen met zijn land Egypte. Hij scoorde zelfs de winnende treffer in de finale. Dat jaar gaf de CAF de eer echter aan de Togolees Emmanuel Adebayor.

Prestatie
Zoals gezegd zal Essien het uit statistische overwegingen vast gaan winnen. Het zij zo. Het is hem ook gegund. Maar het zou de Afrikaanse voetbalbond sieren als het eens zou kiezen voor de speler die in het betreffende jaar werkelijk een prestatie van formaat neerzette, en niet voor de spelers wiens namen nu eenmaal bekend klinken in de oren van de Europeanen.

Voor de CAF – en dat geldt overigens ook voor UEFA – geldt nog een criteria: het WK. Prestaties tijdens de Afrika Cup zijn onbelangrijk. Daarom ook zal de held van de Afrika Cup 2010 in Angola, de Egyptenaar Ahmed Hassan, volgend jaar waarschijnlijk niet worden genomineerd. Egypte plaatste zich immers niet voor het WK in Zuid-Afrika, in tegenstelling tot Kameroen, Ghana en Ivoorkust.

Stemmen
Is het dan de CAF die bepaalt wie de winnaar wordt? Nee, maar de organisatie is wel verantwoordelijk voor de lijst met nominaties. En ook al zijn het de bondscoaches van de Afrikaanse nationale elftallen die de winnaar kiezen, de CAF heeft er een handje van om de uitslag naar eigen smaak te beïnvloeden. Dat gebeurde in 2007, toen Drogba de meeste stemmen kreeg maar de CAF de prijs gaf aan Kanouté. De lijst met stemmen werd toen, in tegenstelling tot eerdere jaren, niet gepubliceerd.

De winnaar wordt bekend gemaakt tijdens een gala op 11 maart in de Ghanese hoofdstad Accra.

Meer dan 10.000 Togolezen protesteerden op zaterdag tegen het besluit van de Afrikaanse voetbalbond CAF om het land te schorsen van deelname aan de komende twee Afrika Cups.

Het protest vond plaats in Togo’s hoofdstad Lomé. De actievoerders droegen spandoeken met daarop “Hayatou moet weg”. Een enkel spandoek met daarop de beeltenis van de CAF-voorzitter werd voor het oog van fotografen verbrand. Het protest eindigde in een voetbalstadion. Daar las men een verklaring voor waarin Hayatou als “schande voor Afrika” werd bestempeld.

Eind januari kwam de Afrikaanse voetbalbond CAF met de meest bizarre beslissing ooit. Togo, wiens nationale elftal begin januari door rebellen onder vuur werd genomen, werd voor de komende twee edities van de Afrika Cup geschorst. Reden is dat de Togolese regering de voetballer opdroeg naar huis te komen. En overheden die zich met voetbal bemoeien, dat mag niet.

Diana
‘Compleet absurd,’ schreef BBC-verslaggever Piers Edwards op zijn blog. ‘Niet sinds de late respons van Buckingham Palace op de dood van princes Diana maakte een organisatie zo’n grote beoordelingsfout.’ Elders op het web vroeg men zich vertwijfeld af waarom de CAF juist deze zaak had gekozen om Afrikanen op de spelregels te wijzen. Ook Roadto2010 sprak schande van de beslissing van voorzitter Issa Hayatou en zijn bestuurders.

In Togo zelf is men laaiend. Emmanuel Adebayor riep direct na het besluit dat Hayatou de eer aan zichzelf moest houden en moest aftreden. ‘Ons staatshoofd zond ons naar Angola om de kleuren van ons land te verdedigen. Hij eiste dat we terugkeerden. We zijn slechts ambassadeurs. We waren verplicht om terug te gaan.’ De Togolese regering kondigde aan in beroep te gaan tegen de “beledigende” ban.

Kanouté
Het is niet de eerste keer dat Hayatou in opspraak komt na een twijfelachtig besluit. In 2007 werd Frédéric Kanouté gekozen tot Afrikaans Voetballer van het Jaar. Didier Drogba claimde toen dat hij gekozen was, maar dat hem de prijs was afgepakt omdat hij de trofee niet wilde afhalen. Dat werd later door Hayatou bevestigd met de woorden dat een voetballer die de prijs niet ophaalt “de bestuurders van de CAF in diskrediet brengt”.

De Kameroener staat zodoende bekend als een man die zichzelf, zijn organisatie en zijn voetbalregels belangrijker vindt dan de sport zelf. Toen BBC-verslaggever Edwards na de aanslag aan Hayatou vroeg of hij er spijt van had dat het toernooi in Angola werd gehouden, antwoordde de Kameroener dat er geen enkel probleem was. Ook met drie teams in één groep kon er immers met gemak gevoetbald worden.

OPINIE – Alsof Togo niet al genoeg gestraft is, heeft de Afrikaanse voetbalbond CAF besloten dat het land in 2012 en 2014 niet mag meedoen aan de Afrika Cup.

Vrijdagmiddag 8 januari 2010 was een zwarte bladzijde uit de geschiedenis van het Afrikaanse voetbal. Bij de grens tussen Congo en Angola werd de spelersbus van het Togolese nationale elftal onder vuur genomen. De chauffeur, woordvoerder en assistent-coach kwamen daarbij om het leven. Twee voetballers raakten zwaar gewond.

Onmiddellijk wezen de Angolezen met de beschuldigende vinger naar Togo. De Togolezen hadden van tevoren niet aangegeven dat zij met de bus naar de gevaarlijke regio Cabinda zouden afreizen. Ze hadden het vliegtuig moeten nemen, zei later ook de CAF, want dat zijn de procedures. Zowel de organisatie van de Afrika Cup als de CAF weigerden om de verantwoordelijkheid voor het gebrek aan veiligheid op te eisen. Het imago van het gastland mocht niet worden bezoedeld.

De Togolezen waren verbolgen na de dreigende reacties van de autoriteiten. De organisatie had de eerste wedstrijd van Togo op zijn minst met een paar dagen kunnen uitstellen. Ook hadden de Togolezen het liefst gezien dat de CAF het stadion in Cabinda had gesloten. Maar officials in Angola vonden dat Cabinda “een normale regio” was. Verplaatsing van de groepswedstrijden was nimmer aan de orde.

Overledenen
In eerste instantie hadden de voetballers geen zin meer om te spelen, maar later kwamen Emmanuel Adebayor en zijn teamgenoten daarop terug. Ze zouden alsnog deelnemen aan de Afrika Cup uit respect voor de overledenen.

De regering van Togo voelde zich echter overduidelijk in het hemd gezet door de beschuldigingen van Angola en de CAF. Togo was slachtoffer en werd nu opeens in de rol van dader geduwd. Als gevolg van dit “eigen schuld dikke bult” beleid riep de president het team op zo snel mogelijk terug te keren naar het eigen land. Het was een motie van wantrouwen jegens Angola en de CAF.

Condoleances
Terwijl de CAF nogmaals haar condoleances heeft overgedragen aan het Togolese volk, komt het uitvoerende comité van de bond na onderzoek tot de conclusie dat de regering van Togo zich tegen de regels in met het voetbal heeft bemoeid. In eerste instantie vond de CAF het een logisch besluit van de Togolezen om niet verder te spelen. Bij nader inzien ziet de CAF de “inmenging” van de regering als onrechtmatig en in strijd met de statuten van de Afrika Cup.

Daarom heeft de CAF besloten om Togo uit te sluiten van deelname aan de Afrika Cup 2012 in Gabon en Equatoriaal Guinee én de Afrika Cup 2014 in Libië. Bovendien legt de Afrikaanse voetbalbond Togo een boete op van 50.000 dollar.

Politiek
In principe heeft de CAF een punt. Het was de regering van Togo die het team beval zich uit het toernooi terug te trekken. Dat was een duidelijke politieke beslissing. Maar was dat niet het resultaat van het gebrek aan daadkracht van de Angolese organisatie en de CAF zelf? Door geen verantwoordelijkheid te nemen en door de schuld bij het slachtoffer zelf neer te leggen, is het de CAF zelf die van de bloedige aanslag een politieke kwestie heeft gemaakt.

Het is een schande dat Togo nu nogmaals wordt gestraft. Eerst verloren leden van de Togolese delegatie het leven en konden de Togolezen met goed fatsoen niet deelnemen aan een voetbaltoernooi. En nu krijgen ze te horen dat ze niet welkom meer zijn op de eerstvolgende Afrika Cups. Na de desastreuze keuze voor Angola als gastland van de Afrika Cup gaat de CAF voor de tweede keer in korte tijd zwaar in de fout.

Foto: Issa Hayatou, de opperbobo van de CAF

De bestuurders van de Afrikaanse voetbalbond CAF mogen zich eens goed achter de oren krabben. Zij wezen Angola de Afrika Cup toe, maar deden dat vooral vanuit economische en politieke motieven. De gevolgen van dat besluit slaan nu als een boemerang op de bobo’s terug.

Het was al groot nieuws in september 2006. Toen maakte de Afrikaanse voetbalbond CAF bekend dat Angola gastheer zou zijn van de Afrika Cup in 2010. Menig expert fronste onmiddellijk de wenkbrauwen. Angola? Het land dat al dertig jaar één grote puinhoop is? Het land waar tientallen jaren een bloedige burgeroorlog woedde? Waar de vrede broos is en het openbare leven een chaos?

Op het continent zelf hebben ze zo hun eigen verklaringen waarom Angola tot gastland werd gebombardeerd. Was het een taalkundige kwestie? Geen enkel Portugees-sprekend land had immers nog de Afrika Cup georganiseerd. Of was het toch de olie? Toen de overgebleven kandidaten voor de Afrika Cup 2010 werden bekendgemaakt, klaagden verschillende landen al over de “opvallende keus voor olieproducerende landen”.

Duurste plek
Angola is booming, op economisch gebied. Maar daardoor is Angola, en vooral de hoofdstad Luanda, op dit momenteel zo ongeveer de duurste plek op aarde. En de heisa in de olierijke regio Cabinda is nog geenszins voorbij. Gek genoeg koos de bond juist voor Cabinda om er groepswedstrijden te houden. Dat is nu écht een plek waar je alle liefhebbers van het Afrikaanse voetbal naartoe zou willen sturen.

Al voor aanvang van het toernooi sijpelden berichten door over de organisatorische wanorde. De stadions waren vlak voor aanvang nog niet gereed, buitenlandse journalisten kregen hun visums niet en konden dus niet als “pers” naar Angola afreizen. Enkele journalisten werden recentelijk zelfs opgepakt. Mensenrechtenorganisaties riepen de regering op de persvrijheid te waarborgen.

Togolezen
Het was niet slim van de Togolezen om per bus van het trainingskamp in Congo naar speelstad Cabinda af te reizen. Althans, dat is de mening van de CAF. Er zijn voorschriften, en die stellen dat teams te allen tijde gebruik dienen te maken van het vliegtuig. Maar het is uiteraard wél zo dat een bus van een der deelnemende teams aan de Afrika Cup door een bekende rebellengroepering zwaar onder vuur is genomen.

Het is duidelijk dat de FLEC-PM de Afrika Cup heeft aangegrepen om de aandacht van de wereldwijde pers op zich te richten. En vooral om weer eens kenbaar te maken dat de onafhankelijkheidsstrijd nog altijd niet gestreden is. De groepering heeft al aangekondigd meerdere acties in petto te hebben.

Videobeelden
Geweld is altijd de doodsteek van de sport. Op videobeelden is duidelijk te zien dat de Togolese voetballers zich kapot zijn geschrokken. Spelers vallen elkaar huilend in de armen, terwijl gewonde teamgenoten op de achtergrond door medisch personeel worden afgevoerd. Ook sterspeler Adebayor is zichtbaar aangeslagen door de gebeurtenissen. Hij heeft al aangegeven dat de meeste spelers erover denken om de Afrika Cup te verlaten.

Vandaag neemt Togo een besluit. Blijven ze in Angola of nemen ze het eerste vliegtuig terug naar Togo? Werkgevers in Europa hebben hun spelers inmiddels gesproken en opgeroepen zich zo snel mogelijk weer bij de club te melden. Als de veiligheid niet kan worden gewaarborgd, dan is het einde verhaal. Dát is de strekking van het verhaal waarover de Afrikaanse voetbalbond zich eens diep zou moeten buigen.

Veiligheid
Het is flauw om te zeggen: zie je wel? Maar feit blijft dat de CAF erom bekend staat gastlanden voor voetbaltoernooien aan te wijzen waarvan het duidelijk is dat de veiligheid er niet gegarandeerd kan worden. Recentelijk nog vond in Ivoorkust het African Nations Championship plaats. De vrede was getekend, maar was het verstandig om juist dáár te gaan voetballen?

De teams in een van de twee groepen moesten tijdens dat toernooi onder zware politiebegeleiding van en naar het stadion in Yamoussoukro worden geleid. Afrikaanse journalisten schreven over een algeheel gevoel van onveiligheid.

Gabon
Over twee jaar vindt de Afrika Cup plaats in Gabon en Equatoriaal Guinee. Beide landen zijn niet bepaald het toonbeeld van vrede. Zeker Gabon niet, waar president Omar Bongo na meer dan 40 jaar dictatoriaal regeren onlangs overleed en waar zijn zoon de macht heeft overgenomen, tot groot ongenoegen van veel Gabonezen. Hevige rellen in de hoofdstad hebben vorig jaar al geleid tot het uitstellen van een WK-kwalificatiewedstrijd tussen het thuisteam en buurland Kameroen.

Ook president Teodoro Obiang Nguema Mbasogo van Equatoriaal Guinee, die 30 jaar geleden middels een coup aan de macht kwam, kan met recht een dictator genoemd worden, compleet met persoonlijkheidscultus, geruchten omtrent kannibalisme en met een vermelding op de Forbes-lijst van ‘s werelds rijkste leiders.

En in 2014 reist de Afrika Cup-karavaan af naar Libië, waar de “Grote Leider” en “Gids van de Revolutie”, dictator Muammar al-Gaddafi, momenteel met 40 jaar de langstzittende president ter wereld is. Hij wordt algemeen gezien als dé paria van onze planeet en toch biedt de CAF hem de prestigieuze Afrika Cup aan. Hij zal het toernooi toch niet aangrijpen om zichzelf eens lekker in het zonnetje te zetten?

Voetbal
We willen graag voetballen in Afrika en we houden ontzettend veel van het Afrikaanse voetbal. Maar kunnen de bobo’s voortaan alsjeblieft besluiten nemen in het belang van het voetbal en niet op basis van economische en politieke gronden? En in ieder geval geen overhaaste beslissingen nemen als er verkiezingen voor de deur staan en er zieltjes gewonnen moeten worden?