Ieder jaar hangen voetbalhelden hun voetbalschoenen aan de wilgen. De meeste van hen verdwijnen langzaam uit het collectieve geheugen. Roadto2010 houdt de herinnering aan deze Vergeten Voetballers levend. Deze week: Mark Fish.

Met een 2-0 overwinning op Tunesië verovert het Zuid-Afrikaanse voetbalelftal in 1996 de  Afrika Cup. Een doorbraak in het internationale voetbal voor Bafana Bafana, na decennia van sportisolement. Het merendeel van de spelers is zwart, maar de populairste international is blank, de eenentwintigjarige verdediger Mark Fish.

Mark Anthony Fish wordt geboren op 14 maart in Kaapstad. Na het scheiden van zijn ouders vertrekt de jonge Fish naar Pretoria, de bestuurlijke hoofdstad van Zuid-Afrika. Daar volgt hij les op de Pretoria Boys’ High-school, een school waar in die dagen vooral gerugbyd wordt en voetbal als een ‘zwarte’ sport gezien wordt. Fish heeft het er niet erg naar zijn zin. ‘Het verbaast me dat Robbie Brink (van de Springboks, het nationale rugbyteam, red.) wordt beschouwd als de eerste international die de school voorbracht, terwijl ik al meerdere keren voor Bafana had gespeeld toen Brink geselecteerd werd.’

Fish begint met voetballen bij Arcadia Shepherds, een amateurclub in Pretoria. Roy Matthews, de Schotse coach van Jomo Cosmos, een club in de Zuid-Afrikaanse eerste divisie, ziet de jonge centrale verdediger spelen en vraagt of Fish zijn team wil komen versterken. Op 17-jarige leeftijd maakt Fish zijn debuut voor de club. ‘Cosmos was geen grote club zoals Kaizer Chiefs of Orlando Pirates. Matthews en Jomo Sono (vandaar de naam, red.), een van de grootste voetballers die Zuid-Afrika ooit voortbracht, zwaaiden de scepter toen ik er kwam spelen. Ik speelde veertien wedstrijden in mijn eerste en 41 in mijn tweede seizoen.’

Jomo Cosmos
In 1993 bereikt de ploeg, met Fish als centrale verdediger, geheel onverwacht de halve finale van de African Cup Winners’ Cup. Fish en de zijnen bereiken de finale niet: Jomo Cosmos verliest van Africa Sports National uit Ivoorkust.

In 1994 verkast Fish naar Orlando Pirates, de oudste club van het land. De voetballer voelt zich thuis bij zijn nieuwe club, hij komt tot bloei. In zijn eerste seizoen wordt Orlando voor het eerst in jaren landskampioen. Fish wordt uitgeroepen tot speler van het jaar. In 1995 wint Orlando de African Champions’ Cup, de Afrikaanse Champions League. Orlando is de eerste niet Noord-Afrikaanse club in elf jaar tijd die de Cup op zijn naam schrijft.

Ongelofelijk
Nog geen jaar later houdt Fish een nog grotere cup omhoog: de Afrika Cup. ‘Als je erover nadenkt was onze prestatie echt opmerkelijk, ongelofelijk zelfs.’ Zuid-Afrika is in 1996 voor het eerst aanwezig op een Afrika Cup-eindtoernooi. Het land werd tot 1992 van toernooien geweerd door de FIFA en de CAF en wist zich in 1994 niet te plaatsen. ‘Onze eerste poging was meteen een succes. We versloegen Kameroen, Angola, Algerije, Ghana en Tunesië, dat had niemand verwacht’, aldus Fish, die coach Clive Barker en “Madiba” (Nelson Mandela) beschouwt als de drijvende krachten achter de triomf.

‘Mandela groette ons en juichte ons toe vanaf de tribune en bezocht het team na afloop van de wedstrijden in het hotel om ons een hart onder de riem te steken. Onze president is een bijzondere man, we vereerden hem’, aldus Fish later tegen FIFA.com. Sommigen vinden Fish’ openbare lofzang op de eerste zwarte president opvallend, maar de voetballer ziet dat niet zo.

‘Ik ben geen kind van de apartheid. Mijn beste vriend is Edward Motale, een zwarte teamgenoot van Orlando Pirates. We gaan samen uit en bezoeken de townships. Voor mij zijn er slechts mensen, geen zwarten of blanken’

Ruw en onvoorspelbaar
Na het winnen van de Africa Cup wordt Fish de held van de natie. In de media presenteert hij zich zoals op het veld: ruw en onvoorspelbaar. Als hem na de finale wordt gevraagd hoe het is om een held te zijn zegt Fish niets, hij laat zijn broek zakken. Ook vertrouwt hij een journalist van de Cape Times toe dat hij in zijn vrije tijd gedichten schrijft. Na lang zeuren krijgt de reporter er eentje mee. De volgende dag staat Fish paginagroot grijnzend naast het bewuste gedicht afgedrukt. Later blijkt dat het een gedicht van Jim Morrison van de Doors betreft.

Lazio Roma lokt de Zuid-Afrikaan naar Europa. De keuze voor Italië is opvallend, omdat Fish ook een aanbod van Manchester United kreeg, een club die in zijn geboorteland erg populair is. Fish’ commentaar: ‘Het zijn allebei mooie clubs, maar Lazio heeft me een goed contract aangeboden. Ik hoop net zoveel indruk te maken als grote Zuid-Afrikaanse voetballers Steve “Kalamazoo” Mokone en Eddie Firmani.’

Feesh
Fish blijft een jaar in Italië. In 1997 verhuist hij toch naar Engeland om voor Bolton Wanderers te spelen. Fish maakt indruk, maar weet niet te voorkomen dat de club een jaar na zijn komst degradeert uit de Premier League. De drie seizoenen die volgen speelt Bolton een divisie lager, in de Football League First Division. Fish wordt een cultheld. Het publiek scandeert “Feesh, Feesh” als hij het veld op loopt en in de fanshop worden hoofddeksels in de vorm van een vis verkocht.

Na twee jaar eerste divisie wordt Fish samen met ploegmaat Claus Jensen aangetrokken door Charlton Athletic. Voor die club speelt hij 102 wedstrijden. In 2005 heeft Charlton hem niet meer nodig en wordt hij uitgeleend aan Ipswich Town, waar hij nauwelijks aan spelen toekomt. Door een steeds terugkerende kruisbandblessure besluit hij in 2006 zijn pensioen aan te kondigen.

Ambassadeur
In 2007 keert hij terug. Tenminste, zo lijkt het. Hij tekent een contract bij zijn oude ploeg Jomo Cosmos, maar komt niet aan spelen toe. De laatste jaren zet Fish zich in voor het promoten van voetbal in Afrika. Daarnaast is hij ambassadeur van het WK 2010.

Over de kansen van Afrikaanse landen is hij positief. ‘We hebben de beste spelers van de wereld. Als deze spelers net zo goed spelen als ze voor hun clubs doen, dan hebben we een kans.’ De fans spelen ook een rol, denkt de vedette. ‘De Zuid-Afrikanen zullen voor ieder Afrikaans land juichen, niet alleen voor Bafana Bafana.’

Op weg naar het wereldkampioenschap in Zuid-Afrika geeft Arnold Pannenborg iedere woensdagochtend het laatste nieuws op en rond de Afrikaanse voetbalvelden.

Zambia moet de aasgieren letterlijk van haar populaire bondscoach Herve Renard afslaan. Senegal, Mali en een Ivoriaanse clubs tonen interesse in de Fransman. En volgens oud-Bafana Bafana Mark Fish is de kans groot dat een Afrikaans team wereldkampioen gaat worden op eigen bodem. Verder nieuws rond drievoudig Afrikaans Voetballer van het Jaar, Abedi Pele, die een prima baan bij de FIFA te pakken heeft. Minder goed nieuws voor de bewakers bij het kantoor van de Nigeriaanse voetbalbond. Die zijn binnenkort hoogstwaarschijnlijk hun baan kwijt…

Nelson Mandela is (bijna) klaar voor gebruik
Om maar meteen met het goede nieuws te beginnen: in mei van dit jaar is het Nelson Mandela Stadion in Port Elizabeth klaar voor gebruik. Dat past prima in de planning, want in juni vindt in Zuid-Afrika de niet bijster prestigieuze Confederations Cup plaats. Het stadion is ongeveer 40 meter hoog, bevat 44.000 zitplaatsen, twee zalen voor persconferenties, 74 toilettenblokken en 32 gekleurde toegangspoorten. De VIPs kunnen zich te goed doen aan bier en bitterballen in één van de 23 skyboxen en men zegt dat er nog 22 bij zullen komen. Het comité van Port Elizabeth kan zich naar eigen zeggen nu concentreren op zaken als het opfleuren van het straatbeeld en het verbeteren van de accommodaties in de stad.

Mooie baan bij FIFA voor Abedi Pele
De Ghanese voetballegende Abedi ‘Pele’ Ayew is door de FIFA aangesteld als lid van het comité voor de Confederation Cup die aankomende juni in Zuid-Afrika zal worden gehouden. Voor Zuid-Afrika is de Confederation Cup het opwarmertje op weg naar het WK, voor Abedi Pele is de aanstelling een opmaat naar een hogere functie binnen de wereldvoetbalbond. In eigen land mag de ‘Maestro’ dan een zware deuk hebben opgelopen als gevolg van de corruptiezaak rond zijn team Nania FC, op wereldniveau hebben ze nog het volste vertrouwen in de Afrikaanse Pele. De drievoudig Afrikaans Voetballer van het Jaar was al een FIFA-ambassadeur voor het WK 2010.

Zambia gedraagt zich als jaloerse echtgenoot
De Zambiaanse bondscoach Herve Renard is een gewild man. De Fransman veroverde met zijn lokale voetballers de derde plek op de African Nations Championship (CHAN) en nu staan onder andere de Senegalese en Malinese voetbalbonden en de Ivoriaanse club ASEC Mimomas bij hem op de stoep. Zeker nu het uitbetalen van Renard’s salaris in gevaar is gekomen wegens het terugtrekken van diverse sponsoren uit de Zambiaanse voetballerij. De voormalige assistent-coach van de Ghanese Black Stars zegt zich geen zorgen te maken en ook president Rupiah Banda heeft zich achter de coach geschaard. ‘Wij zullen onze coach verdedigen als een jaloerse echtgenoot,’ aldus Banda. ‘Hij is van ons!’

Mali gooit moeders in de strijd
Mali gebruikt een wel heel bijzondere manier om haar tegenstanders Ghana, Benin en Soedan af te troeven in de kwalificatie voor het WK. Bondscoach Stephen Keshi heeft onlangs de moeders van alle internationals uitgenodigd voor een etentje. ‘De moeders spelen een cruciale rol in het succes van hun zoons,’ aldus de Nigeriaan. ‘Het is belangrijk om hun volledige steun en zegen te krijgen. Het is psychologisch van groot belang als de spelers voetballen om hun moeders trots te maken.’ De moeders maakten de bondscoach duidelijk dat hen een dergelijke eer nog nooit was overkomen en beloofden hun uiterste best te doen. Nu de spelers van Mali nog.

Diefstal van 200.000 dollar deert Nigerianen niet
‘Ik garandeer de spelers, de officials en alle Nigerianen dat de diefstal geen enkele invloed zal uitoefenen op de winstbonussen en toelagen voor de spelers tegen Mozambique.’ Waar doelt secretaris-generaal Bolaji Ojo-Oba van de Nigeriaanse voetbalbond NFF op? Vorige week zijn maar liefst 200.000 keiharde Amerikaanse dollars ontvreemd uit het hoofdkwartier van de NFF in Abuja. En dat geld was bestemd voor de aanstaande WK-kwalificatiewedstrijd tussen Nigeria en het thuisspelende Mozambique. Het volk kan echter gerust zijn: de beoogde trainingssessie in Zuid-Afrika gaat gewoon door dus de Nigerianen zullen op 29 maart in uitstekende doen het veld betreden.

‘Nigeria moet het WK winnen’
Dat is te hopen, gezien alle uitspraken van Nigerianen over de Super Eagles de laatste weken. De minister van Sport, Sani Mohammed Ndanusa, legt de lat hoog: hij wil de Nigerianen op zijn minst in de halve finale van het WK terugzien. Voorzitter Sani Lulu van de Nigeriaanse voetbalbond gaat zelfs een stapje verder. Hij verwacht driemaal kampioen te worden in de komende drie toernooien: het WK 2010, het WK U20, en het WK U17. Zulk optimisme zal Adidas goed doen. De Duitse schoenenfabrikant verbindt haar lot als sponsor aan de prestaties van de Eagles op het WK. Adidas is al sinds 1994 hoofdsponsor van het Nigeriaanse nationale elftal en eist nu waar voor zijn geld.

Westerhof dreigt huis in Zuid-Afrika te verkopen
Ook Clemens Westerhof doet een duit in het zakje: als Nigeria zich niet kwalificeert voor het WK, verkoopt de oud-bondscoach van de Eagles zijn stulpje in Zuid-Afrika. ‘Ik heb er een groot huis en ik verkoop ‘m direct als Nigeria zich niet plaatst!’ Hij heeft ook een advies aan de huidige bondscoach, Shuaibu Amodu. Wed niet op meerdere paarden tegelijk! ‘Je hebt een Plan A nodig en daarnaast ook een Plan B en een Plan C, voor het geval Plan A en wellicht Plan B niet slagen. In mijn tijd hielp ik met zulke plannen de Super Eagles aan de Afrika Cup in Tunesië in 1994.’ Maar welke dan? A, B of C?

Mauritius mag niet verder afzakken
Dan kort nieuws over de kleintjes onder de voetballanden. Akbar Patel is de nieuwe bondscoach van het nationale elftal van Mauritius. De eilandengroep doet weliswaar niet meer mee in de race om deelname aan het WK 2010, maar voor de kersverse coach is volop werk aan de winkel. Mauritius is namelijk afgezakt van plaats 130 naar 173 op de FIFA-ranglijst en dat is de voetbalbond een doorn in het oog. De eerstvolgende kans om enkele landen op de lijst te passeren, is tijdens het Southern African Championship dat in juli wordt gehouden. We wensen de bondscoach veel succes.

‘Afrikaans team wint in Zuid-Afrikaanse winter’
We eindigen met een positieve noot. Die komt uit de mond van Mark Fish, de bekende voormalige speler van het Zuid-Afrikaanse nationale elftal. Volgend jaar maakt een Afrikaans team kans op het binnenhalen van de wereldtitel, aldus de ex-Bafana Bafana. ‘Onze beste voetballers spelen in de beste teams van Europa en als zij op het WK presteren zoals zij bij hun clubs doen, is dit onze kans het WK te winnen. Het weer kan ook een rol spelen, want het WK vindt in de Zuid-Afrikaanse winter plaats. En dan hebben we nog de fans, die niet alleen voor de Bafana Bafana juichen maar voor alle Afrikaanse teams.’ Aldus Fish, net als Abedi Pele FIFA-ambassadeur voor het WK in 2010.